Grla og Leppali.

 

Gryla chasing children

Grlu kvi sungi

GRLA  OG  BNDUR  HENNAR

 

til eru margar tfrslur af grlu og Leppala.

 

Af rum slenskum jlavttum er Grla frgasta flagi en hn er nefnd Snorra-Eddu og Sturlungu. Grla hefur gegnum tina gegnt mikilvgu hlutverki barnauppeldi, ar sem eftirltismatur hennar er kjt af gum brnum. ntmajtr er hn hins vegar fyrst og fremst mir jlasveinanna sem eir tala um af gltlegri viringu.

 

 


GRLA er mir jlasveinanna en hn er ekki g. Hn er ljt trllkerling sem borar ekk brn!
Grla hefur gmlum frsgnum mist rj hausa ea rjhundru hausa og rj augu hverjum haus. Einnig hefur veri sagt a hn s me fimmtn hala og hverjum hala hundra belgi og hverjum belg tuttugu ekk brn. Hn er me geslegar klr, horn eins og geit, hfa ftunum, sex eyru og tennurnar eins og ofnbaka grjt!! Oj.. ekki hefur hn n veri falleg greyi.
Grla var rgift, fyrsti eiginmaur hennar ht Boli, nsti ht Gusti en nna er hn gift LEPPALA sem er pabbi jlasveinanna. Sagt er a Grla hafi ti fyrstu tvo eiginmenn sna.
Til eru um sjtu til ttatu nfn brnum Grlu, einna frgust eru Leppur , Skreppur, Langleggur og Leiindaskja og svo eir jlasveinar sem vi ekkjum dag.


Grla ht norn ein gmul; hn var tvgift. Fyrri maur hennar ht Boli. au buggu undir Arinhellu. ttu au mrg brn saman sem segir va Grlukvum. au voru bi manntur hinar mestu, en kti hnossgti mest a bora allt ungvii sem skldi kva:

Grla og Boli bi hjn

brn er sagt au finni

au er hafa svsinn sn

til sorgar mmmu sinni.

Og:

Boli, boli bangar dyr,

ber hann fram me stngum;

bta vill hann brnin au

sem belja fram gngum.

 

t kti meira koma til Grlu en Bola. Andaist hann fjrgamall r ellilasleika eftir a hann hafi lengi legi kr.

Eftir daua Bola giftist hn aftur og eignaist gamlan mann er ht Leppali. au ttu saman tuttugu brn, en ekki fleiri, v hn st fimmtugu egar hn tti tvburana Sighvat og Surtlu sem bi du vggu.

Grla lifi ba bndur sna og var a amla fyrir eim lengi karlgum, enda er sagt henni vri leitt a betla.

(jsagnasafn Jns rnasonar)

 

 

LEPPALI karlinn hennar Grlu er fdma mikill letingi hann gerir allt til ess a forast hsverkin og anna

Grlukvi Stefns Vallanesi

Ekki fkka ferir
Fljtsdalinn enn,
:,:a sr a ar ba
rifnaar:,:menn.

a sr a eir ala
bi gangandi og gest,
:,:frumanna flokkarnir
flykkjast anga:,:mest.

Frumanna flokkarnir
og kerlinga krans,
:,: n taki tjn yfir
umferin:,:hans.

n taki tjn yfir,
ef a er satt,
:,:a ar s komin Grla,
sem geta ngvir:,:satt.

A ar s komin Grla
grugri en rn,
:,:hn er sig svo vandfdd
hn vill ei nema:,:brn.

Hn er sig svo vandfdd,
hn vill ei brnin g
:,:heldur au, sem hafa miklar
hrinurnar og:,:hlj.

Heldur au, sem lt eru
lestur og sng,
:,:au eru henni gilegust,
egar hn er:,:svng.

au eru henni gilegust,
a veit eg vst,
:,:ef au ekktu Grlu
au geru etta:,:szt.

Eg ekki Grlu
og eg hef hana s,
:,:hn er sig svo fr
og illileg:,:me.

Hn er sig svo fr
a hfuin ber hn rj,
:,: er ekkert minna
en mialdra: k.

er ekkert minna,
og a segja menn,
:a hn hafi augnarin
hverju:,:renn.

A hn hafi augnarin
eldsglum lk,
:,:kinnabeinin kolgr
og kjaptinn eins og:,:tk.

Kinnabeinin kolgr
og hrtsnefi htt,
:,:a er tjn hlykkjunum
rti og:,:bltt.

a er tjn hlykkjunum,
og hrstri hart
:ofan fyrir kjaptinn tekur
kleprtt og : svart.

Ofan fyrir hku taka
tennurnar tvr,
:,:eyrun hanga sex saman
sitt ofan :,:lr.

Eyrun hanga sex saman
saugr lit,
:,:hkuskeggi hruskoti
heilfult:,:af nyt.

Hkuskeggi hruskoti
og hendurnar
:,:strar eins og klfskrof
og kartnglur:,: .

Strar eins og klfskrof
og kolsvartar ;
:,:ngu er hn lendabrei
og rifleg um:,:j.

Ngu er hn lendabrei
og lrleggjah,
:,:njraftur undir
og naglkrtur:,:.

Njraftur undir
kolsvrtum kvi,
:,:essir ykir grlundu
grtbrnin:,:vi.

essi ykir grlundu,
gipt er hn ,
:,:hennar bndi Leppali
liggur t vi:,:sj.

Hennar bndi Leppali
lnttur er,
:,:brnin eiga au bi saman,
brjsthr og:,:ver.

Brnin eiga au bi saman
brjsthr og r,
:,:af eim eru Jlasveinar,
brnin ekkja:,:.

Af eim eru Jlasveinar
jtnar h,
:,:ll er essi ilskujin
ungbrnum:,:sk.

Sagt er essi ilskujin
s hr ekki fjr,
:,:uppi Dal Urarhrauni
er eirra:,:br.

Uppi dal Urarhrauni
fjlmenni fr,
:anna b Brandsxl
blhyski : .

Skortur er brnunum
Brandsxlum n,
:,:kreikar v verganginn
kafloin:,:fr.


Hendir r vergangi
hfublin fyrst,
:,:henni var sagt a Vivllum
vri leiin:,:styzt.

ti st Vivllum
yfirburamann,
:,:glotta r hn Grla
og heilsai upp :,:hann.

Glotta r hn Grla
og geri svo a tj:
:,:Lnau mr barnkorn
mr liggur n:,:.

Lnau mr barnkorn,
sem leiindin kann,
:,:mr er sagt hn Sigga litla
syngi tninn:,:ann.

Mr er sagt hn Sigga litla
syngur og hrn;
:,:eg vil ekki plssbera
piltana:,:n.

Jeg vil ekki plssbera
jafnga menn,
:,: eg stundum heyra megi
hljfrin:,:tvenn.

eg stundum heyra megi
hljfrin n,
:,:eir munu ei falir vera
a er n verst :,:v.

eir eru ekki r falir,
a sagi hann,
:,:og engin heldur ungbrnin
mnum:,:rann.

Engin au ungbrnin,
er eg fi hr,
:,: ert nokku drs mn
dentug:,: r.


ert nokku drs mn
dentug og frkk,
:,:faru burtu han
og hafu minni:,:kk.

Hvergi fer eg han
hn Grla kva;
:,:fleiri veit eg brekabrn
ef fara skal :,:a.

Fleiri veit eg brekabrn,
ef vi mig er tt;
:,:semdu vi mig, sslumaur,
svo eg tali:,:ftt.

Fu mr samninginn
fjsamanninn inn,
:,:hann er rtt mtulegur
munnbiti:,:minn.

Hann er svo sem mtulegur,
mr liggur ,
:,:heldur en eg opinberi
alt a eg:,:m.

Heldur en eg opinberi
alt a g veit
:,:lofa mr eina fer
um alla essa:,:sveit.

Lofa mr eina fer
tvegur mn,
:,: mske eg yrmi heldur
eim smu:,:n.

mske eg yrmi heldur,
eg sji tvo
:,:leika sr leyni
og lta svo og:,:svo.

Leika eir leyni
svo lilega ng,
:,:ekki heldur kva eir
eim kerlingar:,:rg.


Ekki heldur akta eir
itt lygatal,
:,:fara mtt fera inna
Fljts suur:,:dal.

Fara mttu fera inna
og fst ei vi mig,
:,:ekki get eg s af eim
svona vi:,:ig.

Heldur get eg s af eim
sauruga jn,
:,:en a lmist
sem arga:,:ljn.

En a lmist
vi ungvii mitt,
:,:fremdu n svo frisamlega
feralagi:,:itt.

Faru n svo frisamlega
ferunum a.
:,:Slir, sagi Grla,
og gekk sig af:,:sta.

Slir, sagi Grla,
og gekk t fjs,
:,:hvessa tk hann Bjarni
sitt hvarmanna:,:ljs.

Hvesti hann Bjarni augun
og hugsai ei par,
:,:ar fru ekki sgur af,
hn svelgdi hann:,:ar.

ar fru ekki sgur af
v flaginu fyr
:en hn rak hausinn inn um
Hlarhsa : dyr.

Inn rak hn haus einn
og inn rak hn tvo,
:,:riji stendur ti,
og mlti hn:,:svo.


riji stendur ti,
, Gvendur minn,
:,:hr eru ei eir hreystimenn
a riji urfi:,:inn.


Hr eru ei eir hreystimenn,
hindur n ljn,
:,:gefu mr bragi
hana Gunnu og hann:,:Jn.

Gefu mr bragi
gri, sagi hinn,
:,:lt g koma lausnina
lambhrtinn:,:minn.

Lturu koma lausnina
lambhrtinn? Hn kva.
:,:Ekki var eg ofalin
essum:,:sta.

Ekki var eg ofalin
a nsta b.
:,:Hva skal eg aUrarseli,
ekkert eg:,:f.

Ofan gekk hn a Urarseli
eyrina ,
:,:ar sem hann Fsi
var farinn:,:a sl.

Heill srtu Fsi
minn fsterki vin,
:,: hefur nga krakkana
a kasta mr :,:gin.

Nga hef eg krakkana,
komdu til mn,
:,:vittu hvort eg ver ekki
vobeygjan:,:n.

Vittu hvort eg ver ekki
vttunum fr,
:,:sru ekki orfi mnu
albeittan:,:lj.

Eg s orfi nu
afgamla spk.
:,:Hvort helduru, Fsi,
eg s fnunum:,:lk?

Hvort tlaru, Fsi,
a fla mig?
:,:Faru a me gu
og frikeyptu:,:ig.

Faru a me gu
vi ferlinn mann.
:,:arna er hann gamli Skjni,
gefu mr:,:hann.

Jettu hann gamla Skjna,
gruga snt,
:,:viljiru trlofa mr
trygum :,:mt.

Lofa eg r trygum,
og lofa eg r v,
:,:og var hann gamli Skjni
gleyptur :,:v.

 

 

Leppali

 

Eignmaur Grlu er Leppali og eru synir eirra jlasveinarnir, samt fleirum, ljinu Grla kallar brnin sn eru brn hennar talin; Leppur, Skreppur, Lpur, Skrpur, Langleggur, Skja, Vlustakkur og Bla, eirri tgfu af ljinu sem kunnari er. Skreppur,  Leppur, rstur, rndur, Bvar, Brynki, Bolli, Hnta, Koppur, Kyppa, Strokkur, Strympa, Dallur, Dni, Sleggja, Slni, Djangi, Skotta. Sighvatur og Syrpa, voru talin brn Grlu annari gamalli ulu um brn hennar.

Grla hefur ekki veri vinsll gestur meal slenskra barna eins og auvelt er a skilja ef lesinn er texti ljsins "Grlukvi" eftir Jhannes r Ktlum.   

Grla og Leppali eru gamlar jsagnapersnur en mikil jtr tengist jlunum slandi. Grla kom fram sjnarsvii 13.ld hn tki ekki upp v a ta brn fyrr en 17-18 ld. Hn var hrikaleg tliti af einhverskonar trllakyni. Hn birtist kringum jlin og t ekk brn me bestu lyst, er ekki er vita hva hn hafi sr til lfsviurvris rum rstmum. Grla gat hins vegar ekkert gert vi brnin ef voru au g og g. Reyndar eru ekki til (svo g viti) sgur ar sem Grla raunverulega ni einhverjum brnum, heldur voru au g og g (enda var Grla ldum saman g afer til a f brnin til a haga sr vel) ea eim tkst einhvernvegin a sleppa fr Grlu.  Jlasveinarnir synir hennar komu til skjalanna 17 ld og voru mjg vondir, algengustu nfn eirra n til dags eru: Askasleikir, Bjgnakrkir, Gttaefur, Giljagaur, Gluggaggir, Huraskellir, Kertasnkir, Ketkrkur, Pottasleikir, Skyrgmur, Stekkjastaur, Stfur, vrusleikir. 

Sumar sagnir telja a Grla hafi tt annan eiginmann undan Leppala og ht s Boli.

 

 

Jlaktturinn bj hj Grlu og Leppala og hafi ann leia vana a ta sem ekki fengu n ft fyrir jlin. Hann er hinnsvegar yngstur essa hps enda kom hann ekki til skjalana fyrr en 19 ld.

Jlaktturinn er fyrirbri sem lti anna er vita um. Hann er kreiki kringum jlin og tekur alla sem ekki eiga nja flk a fara afangadagskvld. Sumar sgur segja reyndar a hann taki matinn eirra sem ekki eiga nja flk.

essi siur er enn vi li engin tri lengur jlakttinn, er vani a allir fi einhverja nja flk fyrir jlin, ekki s anna en sokkar ea nrft.

Jlaktturinn sr ttingja nautslki vi Eystrasalt og annan af geitarkyni Noregi.“

 

 

 

 

Hver er Grla?

Flest slensk brn kannast vi Grlu og syni hennar jlasveinana. au hafa spurnir af illsku hennar og einkennilegri matvendni og vita af henni sveimi er skyggja tekur ar sem hn skimar og hlustar eftir keipttum krkkum. a er ekki laust vi a au furi sig a jlasveinarnir, essir glahlakkalegu hrekkjalmar sem sl um sig me gjfum ofan sk og undir tr su synir svona kindar.

Eins og jlasveinarnir hefur Grla farteski snu stran poka en lkt hafast au a mginin: eir gefa, Grla tekur, eir verlauna, Grla refsar. Reyndar hafa brnin spurnir af v a n s Grla loksins dau, hafi gefist upp rlunum. En hversu vel m svo sem treysta v, au grunar a jafn mttugur vttur og samansrru illska hvli ekki frii.

 

Og vst er grunur eirra rttur. Jafnskjtt og ein Grlan er kvein niur er nnur vakin upp af tal foreldrum, ld eftir ld, vi barn eftir barn. En hvaan kom hn, hv er hn svona vinsl ea llu heldur lfseig, hvernig er hn tliti og httum?
 

Aldur og tlit

Grla er vagmul. Hn er nefnd meal trllkvenna ulum Snorra Eddu. Grlukvi og ulur hafa veri varveitt margar aldir en hn var ekki bendlu neitt srstaklega vi jlin fyrr en kvi fr 17. ld. Mrg skld hafa spreytt sig a kvea um Grlu, lst frnileik hennar og voaverkum, lst basli hennar og sejandi hungri og spurt a leikslokum sem vanalega eru au a Grla hefur ekki erindi sem erfii.

Grla er alls ekki litfr og ljshr og ltt undir brn, nei, hn er andsta vi fegur og eftirstt tlit allra tma. Hn er gr og guggin, me klr og hfa, horntt, kjaftstr og vgtennt. ll eru skilningarvit hennar ofvaxin, hn hefur augu hnakka og eyru t xlum, nefi er hlykkjtt og langt. Augun loga sem eldur og r vitum hennar stendur helbl gufa. Hn er gmul og gengur vi staf.


Afkomendur

Mikil ttarkvrn er komin fr Grlu. ekktastir barna hennar eru jlasveinarnir rettn, en auk eirra tti hn nokkra tugi af rum brnum. Af jlasveinunum og Dadurti syni hennar eru til srstakar sagnir en flest eru afkvmin aukapersnur kvum og sgum,eru talin upp egar Grla kallar brnin er hn fer a sja. Bndi hennar heitir Leppali en hn var tygjum vi tvo ara rum ur. Af Skrggi stjpsyni Grlu og Leppala fur hans eru til gmul kvi.

Breytingar iju Grlu gegnum aldirnar

Grla S. Eldjrn elstu Grlukvum er hn beiningakerling sem fer milli bja og biur foreldrana um ekku brnin en hrfar ef hn er leyst t me einhverju matarkyns ea rekin burt me ltum. eim tma virist hn ba litlu koti ea vera vergangi. nrri kvum og sgum hefur hn hrakist r bygg, br n gjarnan helli fjarri alfaralei og heldur miki kyrru fyrir. Eldamennskan er lka fyrirferarmeiri, Grla er alltaf a sja og stssa kringum La og krakkana. Brnin eru mrg hver vaxin r grasi og jlasveinarnir hafa alveg teki yfir kaupstaarferirnar.

 

 

N egar Grla fer aldrei af b og hkir helli snum, fylgist hn ekkert me tarandanum og yfir heimili sveipast sfellt forneskjulegri blr. Grla er enn ill en synir hennar jlasveinarnir hafa lent nokkurri siklemmu. eir hafa komist tri vi njan si gsku og gjafmildi en hafa samt sem ur gaman af v a hrekkja og rupla.

 

 

 

 grylaN er svo komi a a eru brnin sem leita Grlu uppi, fara feralg upp um fjll og firnindi, reyndar oft til a bjarga einhverjum sem lent hefur Grluklm en ekki sur trbosleiangur til a boa henni og hyski hennar njan fgnu og sna eim til betri vegar.

allra sustu rum hefur Grla stundum birst sem fyrirmynd annarra kvenna, sterk kona og kvenskrungur sem hlynnir a smlingjum og rs gegn kgurum. En Grla hefur lka birst sem einmana ldru kona, tnd heimi sem ekki metur gmul gildi, heimi sem breytist svo hratt a ar er engin kjlfesta.

Hva tkna Grlusgur?

vileitni okkar til a skilja og skilgreina heiminn leitum vi skringa Grlusgnum fyrri tma. Vi skulum skoa hvernig Grla getur birst msum myndum og reyna a rna hvaa merkingu a getur haft.

Var Grla tkn grimmra yfirvalda?

Endurspegla Grla og hyski hennar grimm yfirvld sem heimtuu skatt af landsl? rni Bjrnsson getur eirrar kenningar bk sinni Saga daganna. Vst er a sumum eldri Grlukvum segir fr grugri aftu sem flakkar milli bja og heimtar brn ea anna drmtt r bunum. Ef til vill voru sum gmul Grlukvi beinlnis samin til a kla dulargervi, skopast a og kvea ktinn veraldlega vini. Grlukvi Eggerts lafssonar fr 18. ld er af eim toga. v skyldi ekki vera sams konar broddur og vsanir rum gmlum kvum a fari fram hj okkur nna?

v broti af Grluulu sem hr fer eftir segir fr hvernig Grla kerlingin lifi htt lmusu um skei en er n orin uppiskroppa og hyggur nja beiningafr. Bndur bast vi illu einu fr aftunni nstu afr.

Brot r Grluulu sra Brynjlfs Halldrssonar (d.1737) :

 

San hefir hn
seti a ngtum
og bi vi fng au,
sem bndur tigluu
n er upp sa
lmusu eirri,
lystir v kerling
a leita sr bjargar.
 


 

a er almli
eftir sem heyrist
a lti um batni
lunderni hennar.
v gjrst hefir hn
svo grimm vi ellina
a hn yrmir n
engum vtta.
 

 

Er Grla nttra og landslag?

Eru Grlusgur brim slfrilegrar undirldu sem ber me sr tta vi nttruflin, skammdegismyrkri og kunnan flkkul? snd Grlu eins og henni er lst eldri kvum er meira tt vi hrikalegt landslag og nttruhamfarir en mennska menn. Er ekki Grla me lfgrtt hr og svartar brr, me tennur eins og ofnbrunni grjt, augu sem loga eins eldur og granir ar sem r stendur helbl gufa lkari virkri eldst en konu?

v broti af gmlu Grlukvi sem hr er eftir sjum vi a Grla var ekki talin mennsk, hn og hyski hennar rennur saman vi kletta og landslag og sst ekki nema vi srstakar astur. Kvabroti segir lka fr ljflingum sem eru fr Grlu komnir.

Brot r gmlu Grlukvi
 

Grla kallar brnin sn
Hlupu jr og var a vrnin
vi agang mennskra ja
Skreppur, Leppur, Langleggur og Skja.

 

 

t af lii La og Grlu
ljflingsflki heita m;
yfir sveipar skuggasklu,
skyggnir menn a jafnan sj,

Hljp sumt hla og steina
hirti ei ar um mennska drtt
jararskrmsli og jlasveinar
jafnan sjst dimm er ntt.

 

 


 

 

 

 

Er Grla er ranghverfan murinni?

Er hrjf og viskotaill Grla sem barni hrist tkn fyrir murina? Sr barni mur sna essarri freskju? greininni jsagan og barni eftir lnu orvarardttur skrir hn hvernig nornir vintranna geta stai fyrir verri hliar murinnar, hliar sem barni skilur ekki og vill ekki tengja mur sinni svo sem egar a arf a taka t refsingu ea skammir. a er ekki Grla sem elur brnin upp, nei a gerir ga mamman og pabbinn, a hins vegar Grla sem refsar fyrir hlj, ekkt og vonda sii. a er lka Grla sem alltaf er sja og kalla brnin sn og a er Grla sem alltaf a skammast og getur aldrei leyft manni a leika sr frii:

Gmul jlavsa

Jlasveinar ganga um gtt,
me gildan staf hendi.
Mir eirra hrn vi htt
og hir me vendi.

 

 


 

 

Grla und Leppali; Rechte WDR (TV-Bild)

Er Grla uppeldistki?

Grla og hyski hennar hafa alltaf veri handbendi uppalenda, einfld lei til a vara vi httum og hra brn til rttrar breytni. Hrslurur um Grlu kom stainn fyrir frandi langlokur og rkleislur sem ekki var vst a barni skildi nokku hvort sem var. gmlu Grlukvi er sagt fr Klalangi sem venur brn sii og sma. essi vttur me nafn sem minnir klpitng er srstakt verkfri, alltaf tiltkur egar brnin hrna:

 

Gar konur gjra hann geyma,
gestran hj rmum sn,
hverju bli hann heima
og hlustar til barni hrn
og me upsum sst hann sveima,
svipungur a tlan mn.
 

 

 

Grla 20. ld

Gamanml og gr alvara

Svo virist a Grla hafi blgast og tlit hennar heflast eirri ld sem n lur hj. Synir hennar jlasveinarnir hafa nstum runni saman vi Santiklus, teki upp httu hans og eiga lti eftir af upphaflegum einkennum nema nafn og hrekkvsi. En er allt sem snist?

 

Mynd eftir Selmu Jnsdttur

Vissulega er tlit hennar ekki eins ferlegt og ur. mli og myndum hefur hn breyst r argadri gamla skorpna konu fornum hversdagsbningi. ldum ur flakkai hn um sveitir og a voru poki og hungur sem sterkast lstu verkum hennar og tilgangi. N birtist Grla oftar helli byggum og hrrir potti. Grlukvi hafa alltaf veri grglettin huga eirra fullornu sem ekki tru en brnin hafa lka stt hryllinginn ef marka m httarlag ntmabarna. Grlukvi voru skemmtan og dgrastytting v oft fsti eyrun illt a heyra eins og stendur Grluulu sra Brynjlfs Halldrssonar fr 18. ld en hann skrir svona tilur ulunnar:

 

Langt er skammdegi
en skemmtan mjg ltil.
a er nausynlegt
a nta, hva fst kann,
grunnspa hef g
gjrvallar hirslur
og fann ar sast,
sem fylgir hr eftir.
 

a er ekki ntt a Grlukvi su fyndin. a hefur llum tmum veri herbrag a skopast a vininum og gera lti r honum. a er hins vegar ntt a Grluheimur hverfist takalaust jlasveinaland ar sem illskan ekkert athvarf. S Grla sem er ur til ttans er ar ggu niur og heiminum lst sem lndum eilfrar bernsku.

 

Grla 20. ld - Grlukvi

Grla S. Eldjrn
Grlumynd eftir Halldr Ptursson fr 1946 og eftir Sigrnu Eldjrn fr 1992

 


Grlukvi Jhannesar r Ktlum

 

Mynd eftir Tryggva Magnsson

elsta kvinu, Grlukvi Jhannesar r Ktlum fr 1932 br Grla hmrum og raular sultarsng. Hn er handstr og hlt, eltir brn uppi og stingur poka. Grla er stundum mgur og stundum feit. egar brnin fengu buxur og kjla og voru g um tma veslaist hn upp og d. a er freistandi a sj kvi Jhannesar afkomuhrslu fyrri tma, sj hlutskipti reiga a nlokinni heimskreppu, sj hvernig httunni er bgt fr ef ekki skortir fi og kli og allir breyta rtt.

Brot r Grlukvi Jhannesar r Ktlum:

 

Svo var a eitt sinn um einhver jl,
a brnin fengu buxur og kjl.

Og au voru ll svo undurg,
a Grla var hrdd og hissa st.



 

Grlukvi mars Ragnarssonar

Mynd eftir Halldr Ptursson

 

nstelsta kvinu, Grlukvi mars Ragnarssonar br Grla strbskap helli, hefur miki umleikis og notar sleggju, jrnkarl og steypuhrrivl vi matarger og tur me skflu. Hr hennar er eins og ryga vradrasl. essi Grla sveltur ekki, hn hefur teki tknina sna jnustu, hn eldar og umbreytir einu efni anna og framleiir vrur ofan hyski sitt. Endurspeglar essi Grla ttablandna lotningu framkvmdum, striju, virkjun fallvatna og beislun manna nttrunni? M ekkja vttinn ryguu vradrasli?


Brot r Grlukvi eftir mar Ragnarsson:

 

J matseldin hj Grlu greyi
er geysimiki stre.
Hn hrrir deig, og strri sleggju
slr hn buffi me.
Me jrnkarli hn bryur bein
og brtur au ml
og hrrir skyr strri og sterkri
steypuhrrivl.
Grla, Grla, Grla
gamla hellinum.
 


Grlukvi rarins Eldjrns

 

Grla Eldjrn

Mynd eftir Sigrnu Eldjrn

yngsta kvinu, Grlukvi rarins Eldjrns fr 1992 fer Grla aftur stj en nna ekki til a elta brn heldur endurhfingu og leit a lfsfyllingu og nju hlutverki. Reyndar er hlutverk hennar a hluta til a sama, a aga brn og sia en n arf til ess prfgru. egar brnin eru farin a heiman fara Grla og Leppali nm, fyrst ldungadeild og svo hsklanm uppeldis- og kennslufri.

Endurspeglar essi Grla ttann vi ellina, ttann vi a lenda utangars samflagi sem hampar eim sem taka tt atvinnulfinu, eru suunni Grlupotti? Skn gegn hrsla vi nja sii og nja tkni, hrsla um a fyrri reynsla veri relt og einskis metin?

Brot r Grlukvi rarins Eldjrns:

 

Er brnin uxu upp og burt
ellim stu um kjurt
veslings Grla og Leppali.
lfi hvorugt eirra tri.
 

Ofanritair kaflar birtust inn smennt.is desember 1996

 

Grlukvi 

(Jhannes r Ktlum / Ingibjrg orbergs

Grla ht trllkerling
lei og ljt
me ferlega hnd
og haltan ft.

hmrunum bj hn
og horfi yfir sveit,
var stundum mgur
og stundum feit.

brnunum valt a,
hva Grla tti gott,
og hvort hn fkk mat
sinn poka og sinn pott.

Ef g voru brnin
var Grla svng,
og raulai fagran
sultarsng.

Ef slm voru brnin
var Grla gl,
og flmai pokann sinn
fingrahr.

Og sklmai r hamrinum
heldur glei,
og inn bina
- beina lei.

ar tk hn hin ekku
angaskinn,
og potai eim
ni'r pokann sinn.

Og heim til sn aftur
svo hlt hn fljtt,
- undir pottinum furai
fram ntt.

Um anna, sem gerist ar,
enginn veit,
- en Grla var samstundis
sdd og feit.

Hn hl, svo a ntrai
hamarinn,
og kyssti hann
Leppala sinn.

Svo var a eitt sinn
um einhver jl,
a brnin fengu
buxur og kjl.

Og au voru ll
svo undurg,
a Grla var hrdd
og hissa st.

En vi etta lengi
lengi sat.
fjrtn daga
hn fkk ei mat.

var hn svo miki
veslings hr,
a loksins bli
hn lagist - og d.

En Leppali
vi bli bei,
- og san fr hann
smu lei.

N slensku brnin
ess eins g bi,
a au lti ekki hjin
 


Grla

(mar Ragnarsson)

Grla heitir grettin mr,
gmlum helli br,
hn unir sr sveitinni
vi snar r og kr.
Hn ekkir ekki glaum og glys
n gtulfsins sp
og nstum eins og nunna er,
tt nuhundru ra s.
Grla, Grla, Grla
gamla hellinum.

Hn sinnir engu ru
nema elda ntt og dag,
og hirir ar um hyski sitt
me hreinum myndarbrag.
Af alls kyns mat og ru slku
eldar hn ar fjll.
on 13 jlasveina 
og 80 trll.
Grla, Grla, Grla
gamla hellinum.

J matseldin hj Grlu greyi
er geysimiki stre.
Hn hrrir deig, og strri sleggju
slr hn buffi me.
Me jrnkarli hn bryur bein
og brtur au ml
og hrrir skyr strri og sterkri
steypuhrrivl.
Grla, Grla, Grla
gamla hellinum.

Hn Grla er mikill mathkur
og myndi undra ig.
Me malarskflu mokar alltaf
matnum upp sig.
Og ef hn greiir sr hri,
er a mesta basl,
v a er reitt og rifi
eins og ryga vradrasl.
Grla, Grla, Grla
gamla hellinum.

Og hj eim Grlu og Leppala
ei linnir kfinu,
tt hann Grlu elski alveg
t r lfinu.
Hann eltir hana eins og fln,
tt ekki s hn fr.
sluvmu sama lagi
syngur alla t:
Grla, Grla, Grla,
g elska bara ig.


Grlukvi

Lag og lj: Hrekkjusvn

N er hn Grla dau.
Hn gafst upp a rla sr rluvllunum.
a vildi enginn gefa henni brau
og hn fkk engan fri fyrir skukllunum.

Sem tma allar skutunnur
svo tmur er Grlumunnur
sem tma allar skutunnur
svo Grla fr ekki neitt.

endanum hn tk til brags a rla endalaust
hrra og meira en nokkur annar m.
Og egar hn var komin ofsa ofsa hraa
sleppti hn taki og flaug um loftin bl.

Grla hn lenti upp Esju
og nna er hn bara til barnabkunum.
Lka leiurum blaa
til a hra flk fr hrri og meiri kaupkrfum.

Grla gamla er steindau
og Leppali lka.
Krakkar og skukallar
rku au braut.

endanum hn tk til brags a rla endalaust
hrra og meira en nokkur annar m.
Og egar hn var komin ofsa ofsa hraa
sleppti hn taki og flaug um loftin bl.



Grla kallar brnin sn egar hn fer a sja til jla:

Grla eftir Kristnu Karlnu"Komi hinga ll til mn,
ykkur vil g bja
Leppur, Skreppur,
Lpur, Skrpur,
Langleggur og Skja,
Vlustakkur og Bla.
og Leiindaskja."

En fleiri nfn eru til brnin hennar og hefur jhttafringurinn rni Bjrnsson teki au saman:
Askur, Ausa, Bikkja, Bokki, Bolli, Botni, Brynki, Btur, Bvar, Dallur, Dni, Djangi, Dadurtur, Flaka, Grni, Hnta, Hntur, Hnyja, Hnfill, Httur, Jn, Kleppur, Kntur, Koppur, Ktur, Kyllir, Kyppa, Lni, Lpur, Leppatuska, Ljtur, Loinn, Loki, Lpa, Mukka, Msull, Nafar, Npa, Ntur, Nja, Poki, Ptur, Sighvatur, Sigurur, Skotta, Skrma, Skrpur, Slni, Sleggja, Sla, Stampur, Stefna, Stefnir, Sikill, Strokkur, Strtur, Strumpa, Sttur, Surtla, Syrpa, Tafar, Taska, Tpa, Tja, Vlustallur, ra, rndur, rstur.

Leppali er riji eiginmaur Grlu og saman eiga au hina alrmdu jlasveina sem koma til bygga um jlin. Leppali er skaplegt letibl og fara ekki sgur af honum ruvsi en bandi eftir a Grla fri honum mat helli eirra fjllunum.

Enginn veit hvaan Grla er upprunnin en hennar er fyrst geti Snorra-Eddu 13. ld sem leiir lkum a v a hn hafi komi me landnmsmnnum fr Noregi til slands … en um a veit enginn fyrir vst.

 

 

 

 

  • Myndir sunni koma td. fr:

  • Grlumynd r jlablai skunnar 1925

  • Grlumynd Tryggva Magnssonar Jlin koma

  • Grlumynd Halldrs Pturssonar Vsnabkinni

  • Grlumynd Sigrnar Eldjrn Heimskringla

  • Grlumynd Selmu Jnsdttur jlasveinakortum

  • Grlumynd Hlnar Gunnarsdttur Barnanna ht bl

 

SigfsSig. Iceland@Internet.isJlasa