Flýtileiðir

Ísland stærð og fjöldi fólks

Athyglisvert.

Blóma og jurta verslanir.

Gróðurstöðvar og umhverfismál

Ýmsar erlendar umhverfisstofnanir.

Náttúruvernd og friðun

Maðurinn ber ábyrgð á náttúru jarðar.Tæknin gerir kleift að breyta á augabragði sköpunarverki sem tók milljónir ára að móta. Með aðgát, fyrirhyggju og aðgerðum í náttúruvernd má nýta gæði jarðar án þess að vinna henni óbætanlegt tjón.

Á Náttúruverndarsviði Umhverfisstofnunar er haft eftirlit með náttúru landsins og umsjón með náttúruverndarsvæðum. Unnið að undirbúningi að friðlýsingu svæða, höfð umsjón með gerð verndaráætlana fyrir náttúruverndarsvæði og skráningu náttúruminja. Hjá UST má nálgast  upplýsingar um ástand náttúruverndarsvæða og þar fara fram álitsgerðir vegna meiri háttar framkvæmda. Stofnunin ber ábyrgð á rekstri þjóðgarða og sér um rekstur gestastofa. Landverðir sjá um eftirlit og fræðslu á náttúruverndarsvæðum. Stofnunin hefur frumkvæði í náttúruverndarmálum, bendir á hættur fyrir lífríkið og metur ástand svæða í óbyggðum. Stofnunin veitir sveitarfélögum, fyrirtækjum og einstaklingum ráðgjöf, en einnig aðhald.

Náttúrustofnunin.

Ekkert spennandi fyrr en aparnir koma aftur.

Ég hef sagt það áður og segi það aftur.

Blómaval er og verður ekkert spennandi fyrr en aparnir koma aftur. Þá var líf í tuskunum. 

Séð bloggtal.

Hæsta tré landsins er á Kirkjubæjarklaustri!

Nýlega fóru skógfræðinemar á 2. og 3. ári við LBHÍ í mikla Íslandsreisu, sem er hluti af námi þeirra. Megin tilgangurinn með námsskeiðinu var að skoða með eigin augum margt það sem þau hafa verið að læra á bókina undanfarna vetur. Einnig var tækifærið notað og þau kynnt fyrir sem flestum fagaðilum sem starfa við skógrækt og þeir fengnir til að ræða við nemendur um þau mál sem mest brenna á þeim. Enn fremur var ferðin nýtt til verklegrar kennslu, svo sem til keðjusaganámskeiðs í Hallormsstað (1. mynd), til þátttöku í íslensk-finnskri-skoskri ráðstefnu um nýjustu aðferðir og tækni við skógrækt til líforkuframleiðslu.

Allir helstu skógar landsins voru heimsóttir og þeir mældir. Það er helst fréttnæmt af þeim rannsóknum að sjö tjálundir mældust hærri en 20 m, og hæsta tré landsins reyndist vera sitkagreni sem vex á Kirkjubæjarklaustri, 23,7 m á hæð. Næstar voru alaskaaspir á Hallormsstað og í Múlakoti í Fljótshlíð, sem mældust vera 23,1 m og 22,5 m. Hæsta innlenda tréð reyndist vera í Vaglaskógi í Fnjóskadal en ekki í hinum rómaða Bæjarstaðarskógi í Skaftafelli.
 

Munar eitthvað um minn bíl?

Allt um skóga.....

svona næstum því!

Skógur er...

ja, það er nú það! Í sinni einföldustu mynd þá er skógur vistkerfi þar sem tré eru ríkjandi. Nánari skilgreining gæti verið:

 “Vistkerfi, minnst 0,5 hektari að flatarmáli, þar sem tré að minnsta kosti 2 m á hæð eru ríkjandi og þekja að minnsta kosti 10% lands (Þröstur Eysteinsson, Skógrækt ríkisins )”

Af hverju er búin til svona nákvæm skilgreining? Hún gerir það mögulegt að bera saman stærð eða flatarmál skóga frá einum tíma til annars og meta hvernig þeir vaxa eða minnka hvar sem er á jörðu.

Á Íslandi hafa orðin skógur og skóglendi gjarnan verið notuð yfir svæði af ýmsum stærðum sem á eru trjáplöntur af litlum eða miklum vexti, allt frá þar sem segjum 45 sm háar birkihríslur er að finna til stórra svæða með yfir 5m háum trjám. Hvaða skilgreining er notuð virðist fara eftir þörfum í hvert og eitt skipti. Það virðast hins vegar flestir vita hvað átt er við þegar orðið skógur er nefndur! 

En hvað eru þá tré?

Planta sem vex fullorðnum manni a.m.k. upp í hné? Það á við afar margar plöntur svo það er ekki góð skilgreining .

Gjarnan er skilið á milli trjáa og runna þannig að tré eru mynduð af einum trjábol með fjölda greina á meðan runnar hafa marga stofna sem greinast niður við jörðu. Samkvæmt þessu, hvernig myndir þú flokka íslenska birkið?

Skógur og tré – til hvers?

Skógar gegna svo margvíslegum hlutverkum að ólíklegt er að manninum takist að skilgreina þau öll! En hér eru nokkur nefnd:

Hlutverk skóga í vistkerfi jarðar

Skógar binda jarðveg og veita skjól, og skapa þannig vaxtarskilyrði fyrir margvíslegan gróður - eru bústaðir, umferðasvæði og matarkista fjölda lífvera - hreinsa margs kyns efni úr grunnvatni og andrúmslofti - binda kolefni og minnka þannig gróðurhúsalofttegundir í andrúmsloftinu- eru uppruni endurnýtanlegs og afar sveigjanlegs byggingarefnis og orkugjafa  – takmarka jarðvegsskemmdir af völdum úrkomu með þekju sinni – stýra vatnabúskap með temprun úrkomu á jörð, upptöku vatns, útgufun og stuðla að miðlun yfirborðsvatns vatns niður í jarðveginn og takmarka þannig vatnsrof sem og tap næringarefna. Það er því ekki lítið hlutverk sem skógar jarðar gegna!

Vörn gegn eyðingarmætti eldgosa

Það skiptir miklu fyrir íslenskt lífríki að tré geta minnkað þann skaða sem gróðurþekja á Íslandi verður fyrir í öskufalli eldgosa. Þar sem öskufall og fok er mikið, standa tré standa gjarnan upp úr öskunni, deyja ekki, og geta dreift fræjum sínum að gosi loknu. Þannig vex skógur upp á gróðurlausum svæðum, og í kjölfarið kemur lággróður og annað líf. Vissirðu að sum tré geta vaxið upp undan allt að 30 sm þykku gosöskulagi og dreift fræjum sínum? Dæmi um þetta eru frá Mt. St. Helens í Washingtonfylki í Bandaríkjunum, sem og frá Hokkaido eyju í Japan. 

Lýðheilsuhlutverk – útbrunnir læknast í skógarvinnu

Skógarnir gegna einnig hlutverki í heilsu mannsins, lýðheilsu! Um 30 mínútna hreyfing í skógi jafngildir einni töflu af geðstillingarlyfiinu Prozac sagði Siv Friðleifsdóttir heilbrigðisráðherra á ráðstefnu um skóga og lýðheilsu 2006.  Þar voru nefndar rannsóknir sem sýna að aukið heilbrigði fæst með dvöl og hreyfingu í skógi umfram borgar- og  bæjardvöl. Og í Svíþjóð hefur útbrunnum vinnusjúklingum verið komið til heilsu og atvinnu á ný með vinnudvöl í skógunum! Hefur þú hresst þig við úti í skógi nýlega?

Samspil skóga og lífs í ám og vötnum

Vissirðu að köfnunarefni í trjám er sums staðar upprunnið úr ám allt að 200 m í burtu? Hvernig skyldi nú standa á því – eru rætur trjáa svona langar? Víða í heiminum nærast birnir á laxi úr ám og nýlega sannaðist það að það gera einnig úlfar. Þeir bera laxinn frá ánni, birnir eta kviðinn og lifur en úlfar  fyrst og fremst hausinn. Það sem eftir er af laxinum brotnar niður í nokkurri fjarlægð frá ánni, og köfnunarefni úr honum berst niður í jarðveginn og um rætur trjáa upp í trén sem næring til frekari vaxtar. Ísótópamælingar sanna dæmi um þetta frá Bresku Kólumbíu og Yukon í Kanada. 

En hvaða áhrif hefur skógurinn og trén þá á líf í ám og vötnum?

Aukið fæðuframboð

Í þeim ám þar sem tré eru á árbakka er gjarnan meiri lífmassi en öðrum. Það eru fáar ár á Íslandi sem svona háttar til, en með stækkandi skógum verður líklega breyting þar á í framtíðinni.

Þar sem  trjágreinar og bolir falla í ár verður til skjól fyrir fiskseiði,  þau verða síður öðrum fiskum og fuglum að bráð og líkur eru á að fleiri fiskar vaxi upp í ánni fyrir vikið.

Lauf, barr og smáar greinar verða “tæturum” (e. shredders) að mat. Tætarar eru skordýr er búta það niður sem til fellur í ánum og nærast á bútunum, önnur skordýr nærast síðan á leyfunum og úrgangi tætaranna sem og tæturunum sjálfum. Eftir því sem tæturum fjölgar eykst fæða fiska í ánum og þar með fjöldi þeirra fiska sem lifa af. 

Sem fyrr segir eru tré við árbakka á fáum stöðum á Íslandi, og þar með er fjöldi tætara lítill. Með skógi vöxnum árbökkum fjölgar hins vegar tæturum smám saman. Þar sem tré eru á árbakka fellur gjarnan töluvert af skordýrum í vatn, og þannig bætist enn í matarkistu fiska. Ekki slæmt fyrir veiðiréttareigendur og stangveiðimenn það!

Hitajöfnun í ám

Tré hafa áhrif á hitageislun, þ.e. það magn sólargeisla sem fellur á jörð og vatn sem og endurspeglun hitageisla af jörðu og vatni. Þannig takmarka trjákrónur það magn sólargeisla sem fellur á undirgróður og ár, séu árbakkar yfirvaxnir. Að sama skapi takmarkar trjágróður útgeislun hita frá jörðu og ám, geislarnir endurkastast að hluta af trjánum til baka til jörðu. Þannig verða oft minni hitasveiflur í ám yfir daginn á þeim svæðum þar sem skógur vex á árbakka. Þetta getur þó verið árstíðarbundið þar sem lauftré eru ríkjandi. Rannsóknir frá Malcom Knapp skógi í Bresku Kólumbíu sýna að meiri fjölda fiska sé jafnan að finna í þeim hluta ár þar sem trjágróður er við árbakka, sérstaklega þar sem hann vex yfir ánna.

Trjágróður getur þannig haft jákvæð áhrif fyrir viðveru bleikju í ám á Íslandi, en víða hefur bleikjan hopað fyrir urriða. Bleikja hefur um 3°C lægra kjörhitastig en urriði. Eftir því sem meðalhiti hækkar í andrúmslofti, og þar með ám, færast til kjörsvæði hinna mismunandi fisktegunda. Má leiða þannig líkum að því skógi vaxnir árbakkar á Íslandi myndu tempra að einhverju leiti hop bleikju fyrir urriða.

Áhrif á fugla og önnur dýr

Ekki má gleyma áhrifum trjáa á árbakka á fugla og annað dýralíf.  Erlendis, þar sem gjarnan er að finna fjölbreyttari flóru dýralífs en á Íslandi, verður mikil breyting á dýralífi þegar trjámörk færast frá ár- og vatnsbökkum, gjarnan við skógarhögg. Mörg dýr sem búa í eða við trén þurfa þá að fara um langan veg að vatni til fæðuöflunar, og hafa þá minna skjól frá rándýrum sem sækja frekar á þau á opnum svæðum. 

Vatnsrof – rof árbakka

Það skyldi því engan undra, þegar tillit er tekið til ofangreindra atriða, að sett hafa verið lög, t.d. bæði í Kanada og Bandaríkjunum, þar sem bannað er að fella skóg frá árbakka og 200 m út frá honum. Á Íslandi hræðast hins vegar sumir stangveiðimenn, þá sérstaklega fluguveiðimenn, tré á árbakka þar sem erfiðara verði að kasta með tré í nánd. Margir þeirra sem veitt hafa við þessar aðstæður erlendis segja hins vegar að þá verði einungis vandasamara að veiða, aukin ánægja fylgi auknu erfiði.

Svo þurfa trén ekki að vera alsstaðar við árbakkana – það má á milli vera!

Hvernig verður skógur til - og hvernig þróast hann?

Það er að sjálfsögðu afar breytilegt hvernig skógar verða til - þar sem engir skógar eða tré eru fyrir þarf annað hvort gróðursetningu trjáa af manna völdum til, eða sjálfsáningu fræs sem berst t.d. með fuglum eða vindum frá fjarlægum löndum. Svo þarf líka hagstæð uppvaxtarskilyrði. Ef trjáplönturnar eyðast síðan ekki, t.d. vegna beitar dýra eða náttúrulegra aðstæðna, myndast smám saman skógur eftir því sem plönturnar stækka og sá sér víðar.En skógur er ekki stöðugt fyrirbæri frekar en annað í náttúrunni, sífelldar breytingar eiga sér stað eða það sem kallað er framvinda skógar (e. succession).

Framvinda skóga

Teikninginn hér að neðan nokkuð einfaldað dæmi um framvindu skógar í barrskógabeltinu:

Hvað merkir þetta eiginlega?

Hægt er að ímynda sér gróðurlaust land í kjölfar skógarelds lengst til vinstri á teikningunni.

Inn á brunna svæðið berast fræ af fjölmörgum plöntutegundum í nágrenni eða fjær. Svo kallaðir frumherjar í plönturíkinu ná að skjóta rótum á svæðinu. Dæmi um frumherja er lúpína, en það er planta sem vex hratt upp laus við samkeppni um næringu, vatn og sólarljós -  frumþarfir flestra plantna! Frumherjarnir mynda skjól og skugga, losa um næringu í jarðveginum sem nýtist öðrum plöntum, og binda jafnvel köfnunarefni úr andrúmslofti.

Þannig skapast vaxtarskilyrði fyrir aðrar plöntur s.s. runna og tré sem skotið geta rótum á svæðinu. Þessar plöntur ryðja gjarnan frumherjunum burt, eða takmarka vöxt og útbreiðslu þeirra eins og segir á teikningunni að ofan, og ná s.k. drottnunarstigi.

Afar misjafnt er hversu lengi drottnunarstig varir. Sums staðar vaxa tré úr sér og deyja eftir fáa áratugi, falla þá og búa til vaxtarskilyrði fyrir önnur sams konar tré eða nýjar trjátegundir. Önnur lifa í árþúsundir. Sums staðar geysa skógareldar þegar eldsmatur, þ.e. tré og annar gróður, er orðinn mikill. Þá brennur allt sem brunnið getur, og uppbygging skógarins byrjar á ný.

Þetta getur gerst þar sem eldingatíðni er há og náttúrulegum eldum er haldið niðri með skipulögðum hætti til að hindra eignaskemmdir og verðmætatap í brunnum trjám. Á slíkum svæðum, og þar sem náttúrunni er leyft að hafa sinn gang eru skógareldar oft litlir og tíðir og valda ekki stórbruna, þ.e. eldurinn berst ekki með trjákrónum heldur á sér fyrst og fremst stað undir krónum standandi trjáa og nær ekki að fella trén. Það er ekki allt vont við stóra bruna, því skaðleg skordýr sem herja á trjágróður drepast þá gjarnan - hreinsun á sér stað. 

Íslenskir skógar - hvernig á framvinda sér stað í þeim?

Þar sem segja má að skógar á Íslandi hafi að mestu eyðst frá landnámi er erfitt að vísa í einhver dæmi. Á Íslandi er það fyrst og fremst birki sem sáir sér sjálft og myndar skóga ásamt reynivið, gulvíði og loðvíði. Lítið er um sjálfsáningu innfluttra  trjátegunda enn sem komið er. Það má því segja að það sé fyrst og fremst lífaldur þessara trjátegunda, nálægð hverrar tegundar við aðra, beit og annað rask sem ræður til um framvindu í íslenskum skógum. Elsta íslenska birkið sem fundist hefur lifandi er um 130 ára gamalt (Ólafur Eggertsson , S.r.) og vel getur verið að það geti orðið eldra. Lítið er um skógarelda en skordýraplágur geta verið talsverður áhrifavaldur.

Hvað get ég eiginlega gert úti í skógi?

Frekari fróðleikur um skóga – leikir og þekkingarleit

Ef þig langar til að fræðast frekar um skóga og tré hvetjum við þig til að leita að upplýsingum hér á vefnum og á fjölmörgum vefum sem innihalda leiki og fróðleik fyrir unga sem fullorðna, svo sem þessum:

• Heimsækjum þjóðskóga Íslands

• Opnir skógar skógræktarfélaganna

• Heimurinn minn - gagnvirkur umhverfisvefur Umhverfisstofnunar fyrir börn á grunnskólaaldri

• Honoloko.com – Alþjóðlegur umhverfisleikur á íslensku frá Umhverfisstofnun

• Úr ríki náttúrunnar – vefur Námsgagnastofnunar

• Komdu og skoðaðu umhverfið – vefur Námsgagnastofnunar

• Blómplöntur – lífsferlar – vefur Námsgagnastofnunar

• Íslensku plönturnar – vefur Námsgagnastofnunar

• Kjarr og skóglendi – Íslensku plönturnar – vefur Námsgagnastofnunar

• Plöntugreining – þ.m.t. plönturnar í skóginum – vefur Námsgagnastofnunar

• Hinir ýmsu hlutir plantna og trjáa og starfsemi þeirra – sjá neðst á síðu - vefur Námsgagnastofnunar

• Fjölmargir krakkaleikir – krakkasíður Námsgagnastofnunar

• Flóra Íslands

• Bókasöfn á Íslandi: sjá www.gegnir.is – Leitarorð: skógrækt – tré – trjárækt - viður                                                      

Einnig má finna fróðleik á vef Skógræktarfélags Íslands og skógræktarfélaganna, og í þeim fjölmörgu bókum, blöðum og blöðungum sem um skóga og skógrækt er að finna. Best er auðvitað að slíta sig frá tölvunni og skella sér út í skóg. Það slær ekki margt þeirri upplifun við! En við bendum á þennan fróðleik í bókum:

Skógurinn og nýting hans, 2002. Námsgagnastofnun

Ég greini tré – þægilegur greiningarlykill fyrir tré, 1992. Námsgagnastofnun

Græðlingur 1 – Ég læri um tré, 2002. Námsgagnastofnun

Tré, 1991.Tré og trjárækt – hlutverk – mismunur – ræktun trjáa. Námsgagnastofnun

Græðlingur, 2004. Vinnuhefti með Græðlingsheftum Námsgagnastofnunar

Lesið í skóginn – tálgað í tré, 2003. Garðyrkjuskólinn 2003.

Ég læri um laufblað, 2002. Námsgagnastofnun

Ég læri um tré, 2002. Námsgagnastofnun

Skógræktarbókin, 1990. Skógræktarfélag Íslands

Tré og runnar á Íslandi, 1989. Örn og Örlygur

Maður og tré, 1980. Ýmiss erindi. Líf og land

Rétt tré á réttum stað, 1980. Samstarfsnefnd um ár trésins

Lauftré á Íslandi : handhægur leiðarvísir fyrir garðeigendur og ræktendur, 2006. Sumarhúsið og Garðurinn

Skjólbelti, vörn gegn vindum, 2005. Skjólskógar á Vestfjörðum og Rannsóknarstöð Skógræktar rikisins á Mógilsá.

Náttúran kallar: gróðursetning og umhirða umhverfisins, 2005. Særún Rósa Ástþórsdóttir

Íslandsskógar: Hundrað ára saga, 1999. Mál og Mynd

Heilbrigði trjágróðurs, 1997. Iðunn

Skógrækt við sjávarsíðunna, 2004. Sumarhúsið og Garðurinn

Garðurinn allt árið. 2005. Sumarhúsið og garðurinn

Viðir og viðarnytjar. 2006. Sumarhúsið og garðurinn

Gróandinn – tímarit. Sumarhúsið og garðurinn

Grein tekin af vef skógrægðar ríkisins

Hvað er Súrt regn ?

Undanfarin ár og áratugi hafa skaðleg áhrif loftmengunar á umhverfið valdið mönnum sívaxandi áhyggjum, sérstaklega í iðnríkjum Evrópu og Norður-Ameríku. Megnið af loftmengunarefnunum safnast fyrir í neðstu lögum lofthjúpsins, fyrir neðan tveggja kílómetra hæð. Í þessum hluta lofthjúpsins dreifist mengunin víða en berst svo fyrr eða síðar til jarðar. Ört vaxandi iðnaður og bílafjöldi hafa aukið mikið mengun. Þessi mengun er mjög hættuleg umhverfinu okkar, þar með lífi allra lífvera. Rannsóknir síðustu ára hafa aukist mjög mikið og þar með þekking manna á ýmissi mengun. Menn víða um heim hafa nú tekið höndum saman um að minnka mengun en það er hægara sagt en gert, því nær allur iðnaður mengar umhverfið, þó í mismunandi magni. Erfitt er að sporna við aukinni bílaframleiðslu því eftirspurnin er mikil, þetta eru þættir sem eru einna stærstu mengunarvaldarnir ásamt brennsla kola og olíu til upphitunar. Súrt regn hefur aukist mikið síðusta ára tug. Dýralíf hefur minnkað til muna á ýmsum stöðum í heminum vegna súrs regns. Skógar eyðast og þar með dýralíf, vötn eitrast og fleira.

Hvað er súrt regn ?

Súrt regn er þegar súr rigning fellur til jarðar, það er að segja ef regn fellur í gegnum mikla mengun, þá oftast brennisteinsdíoxíð sem er gas, þá súrnar vatnið og myndast brennisteinssýra. Brennisteinssýra er mjög sterk sýra og er því mjög skaðleg öllu lífríkinu.

Efnafræði súrs regns.

Eðlilegt regnvatn er lítilega súrt vegna þess að það drekkur í sig koldíoxíð úr andrúmsloftinu og hefur sýrustig 5-6 pH. En regn sem fellur á meginlandi Evrópu er oft súrara en þetta, pH milli 4 og 4,5 og jafnvel allt niður í 3 pH, það er súrt regn. Brennisteinsdíoxíð getur hvarfast við súrefni andrúmsloftsins, einkum þar sem loftið er mengað af öðrum óhreinindum sem geta hvatað (flýtt fyrir) ummyndunina. Við hvarfið myndast brennisteinstríoxíð.

2 SO₂(g) + O₂(g) ---> 2 SO₃(g)

Brennisteinstríoxíð gengur auðveldlega í efnasamband við raka í andrúmsloftinu. Þá myndast brennisteinssýra.

SO₃(g) + H₂O ---> H₂SO₄(aq) (Brennisteinssýra. )

Brennisteinssýran leysist upp í skýjadropunum, þá súrnar vatnið og fellur sem súrt regn.

Áhrif súrs regns.

Súrt regn hefur valdið gífurlegum skaða víða um heim.Skógar og dýralíf eru að eyðast á stórum svæðum. Feikileg skógarflæmi í Evrópu og Bandaríkjunum hafa eyðilagst af völdum súrs regns. Af 90000 vötnum í Svíþjóð er talið að 40000 séu stórlega sýrð og eins er um fimmta hvert stöðuvatn í Bandaríkjunum. Fiskar þola illa súrt umhverfi og deyja ef sýrustig vatnsins sem þeir lifa í fellur undir 5 pH. Það er því ekki að undra að þar sem súrt regn fellur til jarðar getur orðið mikil röskum á lífríkinu. Í Noregi og Svíþjóð hafa mörg hundruð fiskivatna eyðilagst af súru regni. Talið er að rekja megi þessa mengun til iðnaðarsvæða á Bretlandseyjum og í Mið-Evrópu þar sem mikið af brennisteinsdíoxíði berst út í andrúmsloftið vegna brennslu kola og olíu.

Súrt regn hefur nú áhrif á nánast allar trjátegundir í Evrópu, þar á meðal fjórar helstu tegundir barr-og lauftrjáa (greni, þin, furu, lerki, beyki, birki, eik, ask, hlyn og elri). Samkvæmt einu yfirliti er tjónið alvarlegast í Verstur-Þýskalandi þar sem 55% allra trjáa hafa orðið fyrir skemmdum, næst á eftir koma Sviss og Bretland.

Súrt regn veldur einnig miklu tjóni á mannvirkjum, einkum myndastyttum og öðrum hlutum sem gerðir eru úr marmara því brennisteinssýran leysir hann upp.

CaCO₃(s) + H₂SO₄(aq) ---> CaSO₄(s) + H₂O(l) + CO₂(g)

(marmari + brennisteinssýra verður að gifsi + vatni + koldíoxíði)

Súrt regn er líka hættulegt mönnum. Brennisteinsdíoxíð getur borist langar leiðir í óbreytttu formi og skaðað jurtir og spillt heilsu fólks. Þó að SO₂ í lofti sé ekki meira en 0,00001% getur það valdið fólki,sem á við öndunarsjúkdóma að stríða, verulegum erfiðleikum.

Hvaðan kemur brennisteinstvíoxíð ?

Brennisteinstvíoxíð (SO₂) er eins og áður sagði meðal þeirra mengunarefna sem einna mestum skaða hafa valdið og myndast af manna völdum einkum við bruna brennisteinsríks eldsneytis t.d. olíu og kola. Brennisteinstvíoxíð er framleitt í miklu magni í ýmsum iðnaði. Það er notað til framleiðslu á brennisteinssýru (H₂SO₄), en ennfremur til sótthreinsunar, framleiðslu sápuefnis, bleikingar o.fl., og losnar nokkurt brennisteinstvíoxíð út í loftið við það. Langstærsti hluti brennisteinstvíoxíðsins losnar hins vegar út í loftið við bruna eldsneytis sem inniheldur brennistein. Um 70% alls brennisteinstvíoxíðs í andrúmsloftinu myndast við brennslu kola. Einnig streymir mikið af brennisteinssamböndum frá sjávarþörungum (CH₃SCH₃), jarðvegsörverum og gróðri streymir (H₂S) og gufur frá jarðhitasvæðum (H₂S, hveralykt), en þessi brennisteinssambönd geta síðar við efnahvörf í andrúmsloftinu myndað SO₂. Loks er þess að geta að mikið en tímabundið útstreymi brennisteinssambanda, einkum brennisteinstvíoxíðs og brennisteinsvetnis, á sér stað við eldgos.

Losun brennisteinstvíoxíðs af manna völdum á Íslandi árið 1990 var um 11 þúsund tonn eða um 43 kíló á mann á ári, sem er heldur minna en í flestum iðnríkjum Evrópu. Sé losun brennisteinstvíoxíðs frá íslenskum millilandaskipum dregin frá, var heildarútstreymi brennisteinstvíoxíðs nálægt 30 kg á mann árið 1990.

Vitað er að nokkurt magn brennisteinssambanda losnar úr læðingi á jarðhitasvæðum og við eldgos. Reynt hefur verið að leggja mat á hversu stórt hlutfall af brennisteinstvíoxíði í andrúmsloftinu hafi streymt frá eldgosum, og giska menn á það sé um 1%. Brennisteinsvetni (H₂S) streymir að staðaldri frá jarðhitasvæðum Íslands, og eykst útstreymið af völdum varmavirkjana. Útstreymi brennisteinsvetnis frá virkjunum hefur verið áætlað um 8,4 þúsund tonn á ári auk "náttúrulegs" útstreymis frá virkjuðum svæðum og óvirkjuðum. Vegna skorts á rannsóknum er ekki hægt að meta nákvæmlega hversu mikið hið upprunalega útstreymi jarðhitasvæðanna hefur aukist af mannna völdum, því að jarðvarmavirkjanir framkalla ýmsar breytingar á jarðhitasvæðum.

Almennt er álitið að brennisteinsvetni umbreytist í brennisteinstvíoxið í loftinu fyrir tilstilli efna sem þar er að finna. Því má gera ráð fyrir að megnið af því brennisteinsvetni sem streymir út í loftið frá jarðhitasvæðum sé hrein viðbót við brennisteinstvíoxíð loftsins. Ekki eru þó allir sammála þessu og til eru aðilar sem telja að brennisteinsvetnið umbreytist í brennistein og falli út án þess að mynda brennisteinstvíoxíð. Ef þetta er rétt þá hefur brennisteinsvetni í jarðgufu ekki áhrif á súrnun regns.

Ekki er vitað hversu mikill brennisteinn losnar af náttúrulegum orsökum frá lífríki á landi og í sjó hérlendis, en ýmislegt bendir til þess að losun sé meiri en heildarlosun af manna völdum.

Vegna ýmissa áhrifa eins og veðrunar, niðurbrots lífræns efnis, oxunar í jarðvegi og lofti og afoxunar af völdum örvera, berast brennisteinssambönd um umhverfið eftir ákveðinni hringrás, sem oft er nefnd brennisteinshringrásin. Brennisteinsambönd berast út í andrúmsloftið, einkum frá hafinu vegna særoks, úr jarðvegi vegna niðurbrots lífrænna efna, frá jarðhitasvæðum og frá stöðum þar sem lífrænum efnum er brennt (t.d. kolum og olíu). Talið er að milli 10 og 30% af þeim brennisteini sem fer um brennisteinshringrásina megi rekja til ýmiss konar starfsemi manna.

Evrópumenn eru iðnastir jarðbúa við að dæla út brennisteini og er brennisteinsmengun frá þeim talin vera um 35 milljónir tonna á ári. Næstir koma Bandaríkjamenn með um 19 milljónir tonna og í þriðja sæti eru Kínverjar með um 18 milljónir tonna.

Hvað er til ráða.

Erfitt er að sporna við mengun af þessu tagi, en eitthvað verður að gera. Eftir áralangt þras um að sannanir skorti hafa bæði Bandaríkin og öll ríki Efnahagsbandalags Evrópu skuldbundið sig til að draga úr útblæstri helstu mengunarvaldanna. Lönd Efnahagsbandalagsins eru bundin af samþykkt sem skuldbindur þau til að draga úr útstreymi brennisteinsdíoxíðs frá orkuverum að tilteknu marki fyrir árið 2003. Eftir árið 1993 verða allir nýir bílar, sem seldir eru í löndum Efnahagbandalags Evrópu, að vera með hreinsibúnaði, en Bandaríkin og Japan eru mörgum árum á undan Evrópu hvað varðar reglugerðir um slíkt.

Þessu þarf að halda áfram og finna nýjar aðferðir til að minnka mengun frá mengunarvöldum. Gerð var tilraun til að bjarga dýralífi við vötn og læki í Svíþjóð með því að "kalka" vatnið til að draga úr sýrumyndun en vísindamenn hafa nú komist að raun um að það getur haft skaðvænleg aukaáhrif á plöntu- og dýralíf í umhverfinu.

Ísland-stærð og fjöldi fólks.

Upplýsingar af íslandsvefnum.

Neysla grænmetis og ávaxta

Undanfarin ár hafa birst margar rannsóknir sem sýna að rífleg neysla grænmetis og ávaxta virðist minnka líkur á mörgum alvarlegum sjúkdómum, þar á meðal mörgum tegundum krabbameina, hjarta- og æðasjúkdómum og offitu.

Víðast hvar á Vesturlöndum, þar á meðal Íslandi, hefur verið brugðist við þessum upplýsingum með því að hvetja fólk til að borða meira af þessum matvörum. Það magn, sem nánast hvarvetna er mælt með í þessu skyni, er 500-600 grömm af grænmeti og ávöxtum á dag fyrir fullorðna og börn yfir tíu ára aldri. Víða um heim, bæði í Bandaríkjunum og Evrópu, hefur hvatningin verið undir kjörorðinu Veljum 5 á dag! og er þá átt við að æskilegt sé að borða a.m.k. fimm skammta af grænmeti og ávöxtum á dag. Hér á Íslandi hafa Krabbameinsfélagið, Hjartavernd og Manneldisráð sameinast um þessa hvatningu og birt auglýsingar og kynningarefni til að vekja athygli almennings á kostum þessara matvara.

Hlutur grænmetis og ávaxta er óvenju rýr í fæði Íslendinga og því gefst verulegt svigrúm til að auka neysluna og hafa þar með jákvæð áhrif á heilsufar þjóðarinnar. Samkvæmt síðustu landskönnun á mataræði sem gerð var árið 1990 borðuðu Íslendingar á aldrinum 15-80 ára að meðaltali 71g af grænmeti, 137g af kartöflum og 67g af ávöxtum á dag, samtals 275g á dag (1). Neysla 10-15 ára barna er mun minni, þau borða að jafnaði 31g af grænmeti á dag sem samsvarar um hálfum tómati eða einum þriðja úr gulrót á dag (2). Samkvæmt fæðuframboðstölum hefur nokkur aukning orðið á grænmeti og ávöxtum frá því könnunin var gerð en neysla kartaflna hefur minnkað (3). Grænmeti hefur aukist um 33% síðastliðinn áratug, ávextir hafa aukist um 16%, en neysla kartaflna hefur minnkað um 25%. Þrátt fyrir þessar breytingar er ljóst að neyslan þarf að aukast um u.þ.b. 80% til að markmiðinu um 500g á dag verði náð.

Varla er raunhæft að ætla að svo mikil breyting verði á mataræði þjóðarinnar á örfáum árum. Hins vegar sýna dæmi frá Finnlandi og víðar að grænmetisneysla getur margfaldast á tiltölulega skömmum tíma, ef markvissum aðgerðum er beitt. Þar í landi var neysla svipuð og á Íslandi árið 1970, um 20kg á mann á ári samkvæmt fæðuframboðstölum. Tíu árum síðar hafði neysla Finna tvöfaldast og hefur nú þrefaldast miðað við árið 1970 (3). Hér á landi hefur neyslan u.þ.b. tvöfaldast á þessu þrjátíu ára tímabili.

En hver er áætlaður ávinningur af aukinni grænmetisneyslu?

Áhrif á krabbameinsáhættu

Fram til þessa hafa verið birtar yfir tvö hundruð faraldsfræðilegar rannsóknir sem sýna lækkun á krabbameinsáhættu meðal þeirra sem borða mikið af grænmeti og ávöxtum (4-11). Fyrir flestar tegundir krabbameina er áhættan u.þ.b. helmingi minni í þeim hópi sem borðar mest af grænmeti og ávöxtum borið saman við hópinn sem borðar minnst. Er þá þátttakendum skipt í þrjá til fimm hópa eftir grænmetis- og ávaxtaneyslu og efsti hópurinn borinn saman við þann neðsta. Fyrir lungnakrabbamein er áhættan rúmlega helmingi minni meðal þeirra sem borða mest af grænmeti og ávöxtum í öllum þeim rannsóknum, 24 að tölu, sem birtar hafa verið um þetta efni, og svipaða sögu er að segja af magakrabbameini þar sem 17 af 18 rannsóknum sýna um helmings minnkun áhættu. Flestar faraldsfræðilegar rannsóknir á mataræði og krabbameini í ristli, munni og vélinda sýna einnig lækkun áhættu, frá 15-45%. Sambandið er hins vegar veikara og óljósara þegar um er að ræða krabbamein í brjóstum, legi og blöðruhálskirtli, þ.e. hormónatengd krabbamein.

Í ljósi þess hve erfitt er að fá áreiðanlegar upplýsingar um mataræði fólks, eru þessar niðurstöður óvenju samhljóma og sannfærandi. Rannsóknir á líffræðilegri virkni efna og efnasambanda í grænmeti og ávöxtum styðja auk þess tilgátuna og útskýra að nokkru leyti áhrif þeirra á krabbameinsáhættu, þótt öll kurl séu ekki komin til grafar í því efni. Það mun reynast torsótt, ef ekki óyfirstíganlegt, að sanna með óyggjandi hætti að neysla grænmetis og ávaxta komi í veg fyrir eða seinki tilkomu krabbameina. Hins vegar eru vísbendingarnar nú þegar það sterkar að ekki verður undan því vikist að taka afstöðu til þeirra og ákveða á hvern hátt skuli brugðist við þeim.

Nýlega kom út viðamikil skýrsla á vegum American Institute for Cancer Research og World Cancer Research Fund: Food, Nutrition and the Prevention of Cancer: A Global Perspective (6). Þar er komist að þeirri niðurstöðu að hægt sé að koma í veg fyrir 30-40% allra krabbameina með bættu fæði. Aukin neysla grænmetis og ávaxta ein og sér er þar talin geta komð í veg fyrir 20% krabbameina.

Með því að taka mið af áhættuútreikningum í ofangreindri skýrslu er hægt að áætla fjölda krabbameinstilfella sem aukin neysla grænmetis og ávaxta gæti forðað hér á landi ár hvert. Í slíkum útreikningum er rétt að gera ráð fyrir stigvaxandi neyslu, t.d. 10% aukningu á ári, þar til neyslan hefur rúmlega tvöfaldast árið 2009. Einnig þarf að taka með í reikninginn að áhrifa breytts mataræðis á krabbamein gætir fyrst nokkrum árum eftir mataræðisbreytinguna, og þau koma ekki fram af fullum krafti fyrr en eftir tíu til tuttugu ár. Því mun í raun taka tvo áratugi að sjá endanlega áhrif slíkra breytinga í þjóðfélaginu, það er tíu árum eftir að aukningu líkur. Hér er því verið að fjárfesta til framtíðar, það er ekki síst heilsa yngri kynslóðarinnar og barna okkar sem hér er í húfi.

Hjarta- og æðasjúkdómar

Hjarta-og æðasjúkdómar eru sjálfsagt þau mannanna mein sem hvað mest hafa verið rannsökuð með tilliti til áhrifa mataræðis í tilurð sjúkdómsins. Þær rannsóknir hafa meðal annars leitt í ljós að hlutfall og samsetning fitu í fæði hefur mikil áhrif á sjúkdómsáhættuna og þá sérstaklega fyrir æðakölkun. Grænmeti og ávextir voru lengi vel ekki rannsökuð í sama mæli og fitan, en undanfarin ár hafa nokkrar rannsóknir sýnt áhrif þessara matvara til verndar gegn æðakölkun. Rannsókn á sautján Evrópuþjóðum sýndi t.d. sterkt samband milli neyslu grænmetis og lágri dánartíðni af völdum æðakölkunarsjúkdóma í þessum löndum (12). Rannsóknir á jurtaneytendum sýna einnig að þeir fá síður kransæðasjúkdóm og lífslíkur þeirra eru meiri en þeirra sem borða kjöt (13). Fjölmennar ferilrannsóknir hafa sömuleiðis sýnt hagstæð áhrif grænmetis og ávaxta, í bandarískri rannsókn á 1001 karli af írskum uppruna reyndust t.d. 40% færri dauðsföll af völdum hjartasjúkdóma í þeim hópi sem borðaði mest af grænmeti og trefjaefnum (14). Flestar rannsóknir hafa þó sýnt minni lækkun á sjúkdóms- eða dánartíðni, oftast á bilinu 15-30% (15), og nokkrar rannsóknir sýna engin áhrif grænmeti og ávaxta á sjúkdómsáhættu. Þegar á heildina er litið og tillit tekið til þeirra rannsókna sem sýna engin áhrif má því búast við að tíðni hjarta- og æðasjúkdóma lækki á bilinu 7-20% við aukna grænmetis og ávaxtaneyslu (9).

Hvaða efni úr grænmeti og ávöxtum vernda gegn æðakölkun?

Líffræðilegar rannsóknir á næringarefnum og öðrum efnisþáttum úr grænmeti og ávöxtum hafa leitt í ljós að mörg efni sem þar er að finna geta minnkað líkur á æðakölkun. Þar má nefna B-vítamínið fólasín sem getur lækkað mikilvægan áhættuþátt hjartasjúkdóma, sem er hómósysteín í blóði (16), andoxunarefni á borð við E-vítamín, C-vítamín og flavonoíð, sem koma í veg fyrir skemmdir á LDL fitupróteini, en oxun LDL telst afdrifaríkt stig í þróun sjúkdómsins (17), en einnig eru estrogenlík efni í sumum jurtum sem geta haft verndandi áhrif.

Offita

Offita verður æ algengari á Vesturlöndum, meðal annars hér á landi (17). Að mati Alþjóðaheilbrigðismálastofnunar er hér á ferðinni einn mesti og alvarlegast heilsuvandi nýrrar aldar, enda fylgja offitu margir alvarlegir sjúkdómar, m.a. fullorðins sykursýki og hjarta- og æðasjúkdómar (18). Rannsóknir hafa sýnt að samsetning fæðunnar getur haft áhrif á líkamsþyngd. Sé sterkja aukin á kostnað fitu í fæði stuðlar það gjarnan að lækkun líkamsþyngdar og kemur í veg fyrir offitu. Ástæðan er talin sú að hver hitaeining úr kolvetnum metti betur en sami hitaeiningafjöldi úr fitu. Fita er meira en tvöfalt orkuríkari en kolvetni, hins vegar eykur fiturík máltíð ekki brennslu eða orkunotkun á sama hátt og kolvetna- eða próteinrík máltíð. Þvert á móti stuðlar fitan að fitusöfnun í fituvefjum. Fiturík fæða hvetur því til ofneyslu og eykur líkur á offitu.

Grænmeti og ávextir innihalda kolvetni en litla eða jafnvel enga fitu og oft tiltölulega fáar hitaeiningar. Því getur rífleg neysla grænmetis og ávaxta verið liður í baráttu gegn offitu og stuðlað að eðlilegri líkamsþyngd.

Klofinn hryggur og heilaleysa

Rannsóknir hafa sýnt að hægt er að minnka líkur á fósturgalla á miðtaugakerfi, klofnum hrygg og heilaleysu, ef móðirin tekur B-vítamínið fólasín fyrir meðgöngu og á fyrstu mánuðum meðgöngunnar, meðan miðtaugakerfi er í mótun (20). Grænmeti og ávextir eru þær fæðutegundir sem hafa að geyma hvað mest af fólasíni. Lifur og innmatur innhalda þó enn meira af fólasíni, en neysla þessara matvara er ekki talin æskileg á meðgöngu vegna mikils A-vítamíns sem getur skaðað fóstrið. Víða eru konur hvattar til að taka fólasíntöflur fyrir meðgöngu en slík aðgerð getur aldrei komið öllum til góða. Aukin almenn neysla á grænmeti og ávöxtum í samræmi við ráðleggingar getur veitt þau 400 míkrógrömm af fólasíni sem minnka líkur á fósturgöllum í miðtaugakerfi.

Markmið og aðgerðir

Manneldisráð telur mikilvægt að hvetja til aukinnar neyslu á grænmeti og ávöxtum á Íslandi. Ráðið mælir með samtals 500 grömmum á dag af grænmeti, kartöflum og ávöxtum fyrir fullorðna og börn frá 10 ára, en 400 grömmum fyrir börn frá 6-10 ára. Slík aukning á neyslu krefst ákveðinna og markvissra aðgerða. Þar getur komið til fræðsla, auglýsingar og áróður, en einnig verðlagsaðgerðir og aðgerðir sem hafa áhrif á framboð og aðgengi.

Framboð í skólum

Fæðuvenjur dagsins í dag móta heilsufar þjóðarinnar í framtíðinni. Þegar horft er til framtíðar er eðlilegt að leggja áherslu á bætt mataræði barna og unglinga. Skólar eru þar kjörinn vettvangur. Því leggur Manneldisráð til að grænmeti og ávöxtum verði dreift í skólum á svipaðan hátt og nú tíðkast með mjólk og drykkjarvörur. Börn geti keypt ávaxta- eða grænmetismiða rétt eins og mjólkurmiða, og fengið annað hvort ávöxt eða hrátt grænmeti daglega í nestistímum. Í Noregi hefur slíku fyrirkomulagi nýlega verið komið á og gefist vel.

Mötuneyti ríkisstarfsmanna og dvalarstofnana

Flestum starfsmönnum ríkisstofnana stendur til boða að fá niðurgreidda máltíð á vinnutíma. Maturinn sem þar í borði er misjafn að samsetningu, enda eru engar samræmdar reglur um hvað þar skuli vera í boði. Samkvæmt könnun Manneldisráðs á mataræði frá 1990 var fæði þeirra sem borðuðu heita máltíð að staðaldri í mötuneyti, mun fituríkara en þeirra sem borðuðu heita matinn heima. Víða má því bæta hollustu fæðisins í mötuneytum, og á þetta að öllum líkindum við um mötuneyti ríkisstofnana ekki síður en á öðrum vinnustöðum. Ábendingar eða viðmiðunarreglur um samsetningu fæðis í mötuneytum ríkisstofnana væri leið til að bæta framboð á hollu og góðu fæði fyrir starfsfólk og gæti meðal annars aukið hlut grænmetis í fæðinu.

Ekki er síður brýnt að setja reglur eða viðmiðanir varðandi fæði á dagvistar- eða dvalarstofnunum, hvort heldur er fyrir börn, aldraða eða sjúka.

Verðlag

Verðlag hefur áhrif á neyslu matvara og sýna markaðsrannsóknir að 20% verðlagslækkun leiðir að jafnaði til 10% söluaukningar (11). Verðlag á íslensku grænmeti er hátt, jafnvel svo að fólk veigrar sér við að kaupa vöruna. Vafalítið á hátt verðlað drýgstan þátt í lítilli neyslu hérlendis. Verndunaraðgerðir stjórnvalda viðhalda háu verðlagi og hvetja ekki til samkeppni. Það er mat Manneldisráðs að án verðlækkunar sé illmögulegt að hvetja til aukinnar neyslu, nema þá eingöngu yfir vetrarmánuði þegar íslenskt grænmeti er ekki á boðstólum. Áróður ríkisstofnunar á borð við Manneldisráð um mikilvægi þessarar vöru fyrir hollustu og heilsu þjóðarinnar verður óneitanlega holur og kraftlítill ef ekkert er aðhafst af hálfu ríkisvaldins til að verð til neytenda geti lækkað. Meðan aðrar hefðbundnari landbúnaðarvörur á Íslandi eru niðurgreiddar af ríki, er enginn stuðningur veittur við grænmetisframleiðslu. Þvert á móti stuðlar ríkisvaldið að háu grænmetisverði með því fyrirkomulagi sem nú er við lýði.

Kynning, áróður og fræðsla

Í stefnu og starfsáætlun Manneldisráðs fyrir árin 1999-2001 kemur fram að forgangsverkefni ráðsins er að hvetja til aukinnar neyslu grænmetis og ávaxta undir vígorðinu Veljum 5 á dag! Samvinna hefur verið um þessa hvatningu frá árinu 1995 milli Hjartaverndar, Krabbameinsfélagsins og Manneldisráðs. Einnig hafa dreifingaraðilar grænmetis tekið þátt í verkefninu og er mikilvægt að auka þá samvinnu en fjárskortur hefur orðið til þess að hvatningin hefur orðið nokkuð máttvana. Skólar, heilsugæsla og aðrar heilbrigðisstofnanir, eru nauðsynlegur vettvangur fyrir fræðslu um hollustu, auk fjölmiðla. Fræðsla ein og sér er þó ekki líkleg til að skila skjótum árangri, hins vegar er hún nauðsynlegur þáttur í hvers kyns aðgerðum sem beinast að því að auka grænmetisneyslu þjóðarinnar.

Laufey Steingrímsdóttir, forstöðumaður Manneldisráðs

Verður Hellisheiðarvirkjun stærri að framleiðslugetu en Kárahnjúkavirkjun ?

Höfundur: GT - sun, 2006-08-20 11:44. Frá Grasaguddu

Almannaréttur og útivist

Aðgengi og útivist í náttúru Íslands

Náttúruverndarsvæði: Friðlýst svæði, svæði á náttúruminjaskrá og önnur afmörkuð svæði sem njóta verndar skv. lögum.

Er ózon mikilvægur þáttur í loftmengun?

Ózon og heilsufar

Ózon er litlaus lofttegund sem myndast einkum á tveimur stöðum í lofthjúpi jarðar. Veðrahvolfið nær frá yfirborði jarðar upp í 10 til 18 km hæð en þar kallast veðrahvörf. Hæð veðrahvarfa fer eftir breiddargráðu og árstíma og er mest í hitabeltinu en minnst að vetrarlagi nálægt pólunum. Utan við veðrahvörf tekur við heiðhvolfið sem nær upp í u.þ.b. 50 km hæð. Í heiðhvolfinu myndast ózon á þann hátt að útfjólubláir geislar frá sólinni sundra venjulegu súrefni (O₂) í súrefnisatóm (O) sem síðan geta tengst venjulegu súrefni og myndað ózon (O₃). Ózonið í heiðhvolfinu myndar svo kallað ózonlag sem verndar jörðina fyrir útfjólubláum geislum sólarinnar eins og þekkt er. Í veðrahvolfinu er smávegis ózon sem á sér tvenns konar uppruna, að hluta til er um að ræða ózon sem berst frá heiðhvolfinu inn í veðrahvolfið en einnig myndast ózon þar vegna efnahvarfa milli lífrænna efna frá jurtum og níturoxíða (NO_x) í andrúmsloftinu. Þetta náttúrulega ózon í veðrahvolfinu er í svo litlu magni að það er talið skaðlaust fyrir lifandi verur. Því miður geta svipuð efnahvörf átt sér stað vegna mengandi efna af mannavöldum.

Tvö aðskilin vandamál blasa við okkur varðandi ózon, of lítið er af því í heiðhvolfinu og of mikið er af því við yfirborð jarðar. Bæði þessi vandamál eru af manna völdum og bæði hafa í för með sér ýmis konar heilbrigðisvandamál auk vandamála fyrir lífríkið allt. Minnkandi magn ózons í heiðhvolfinu er talið stafa af ózoneyðandi efnum sem framleidd hafa verið í stórum stíl og sleppa að lokinni notkun út í andrúmsloftið. Þessi efni berast upp í heiðhvolfið og eyða ózoninu. Að magni til er um þriðjungur þessara efna freon og skyld efni sem einkum eru notuð í kæliskápa, tæki til loftkælingar og aðrar kælivélar. Annar þriðjungur eru ýmis konar leysiefni og hreinsiefni og afgangurinn er úr ýmsum áttum. Unnið hefur verið að því árum saman að draga úr notkun ózoneyðandi efna í heiminum en samt er talið að magn ózons í heiðhvolfinu muni halda áfram að minnka í mörg ár enn. Þynnig ózonlagsins veldur því að meira magn af útfjólubláum geislum sólarinnar nær til jarðar en áður. Þetta mun að líkindum auka hættu á húðkrabbameini og augnskemmdum á næstu áratugum. Þeir svartsýnustu óttast víðtækar skemmdir á gróðri og svifi í sjónum sem gæti dregið úr matvælaframleiðslu og leitt til hungursneyðar.

Annað vandamál er aukin myndun ózons við yfirborð jarðar vegna loftmengandi efna af mannavöldum. Því miður kemst ekkert af þessu ózoni upp í heiðhvolfið til að bæta upp þynningu ózonlagsins. Um helmingur þessarar auknu ózonmyndunar stafar af mengandi efnum frá vélum sem brenna bensíni eða olíu og munar þar mest um bifreiðar. Til að ózon geti myndast verður sólin að skína á blöndu rokgjarnra lífrænna efna og níturoxíða en slík efni myndast við bruna í t.d. bílvélum. Þessi mengun er þess vegna oftast verst að degi til í stórum borgum að sumarlagi. Þrjár borgir hafa orðið sérstaklega þekktar fyrir þessa tegund loftmengunar en það eru Los Angeles, Mexíkóborg og Aþena. Í þessum borgum, og raunar einnig mörgum öðrum, raskast líf fólks iðulega að sumarlagi þegar loftmengunin verður svo slæm að fólki er ráðlagt að halda sig innandyra og umferð bifreiða er takmörkuð eða bönnuð. Það sem talið er hættulegast við loftmengun af þessu tagi er ózon og rykagnir. Ózon er sérstaklega hættulegt fyrir börn, aldraða og þá sem eru með sjúkdóma í öndunarfærum. Ózon er mjög ertandi í öndunarfærum og helsu óþægindin eru brjóstverkur ef fólk dregur djúpt andann, mæði, hrygla og hósti. Þessi óþægindi tengjast bólgubreytingum í berkjum sem byrja eftir fáeinar klukkustundir í ózonmenguðu lofti og geta staðið í sólarhring eftir að loftið verður hreinna. Ef lungnastarfsemin er mæld með nákvæmum tækjum má sjá breytingar á starfseminni sem standa dögum saman. Þeir sem eru með astma eða aðra lungnasjúkdóma sem valda öndunarerfiðleikum versna oft mikið ef þeir anda að sér ózonmenguðu lofti og hætta á sýkingingum eykst verulega (berkjubólga eða lungnabólga). Aðrir sem verða hart fyrir barðinu á loftmengun eru börn sem leika sér úti og þeir sem vinna erfiðisvinnu utandyra. Áhyggjur manna beinast nú m.a. að langtímaáhrifum ózonmengunar á öndunarfærin og hafa dýratilraunir sýnt að ózonmengun í langan tíma getur breytt byggingu lungnanna og skemmt þau varanlega. Það er því ljóst að veigamikill þáttur í loftmengun er ózon og þessi mengun er útbreitt og alvarlegt heilbrigðisvandamál. Mengun af völdum bifreiða er ekki lítil í þéttbýli á Íslandi og skilyrði fyrir ózonmyndun geta skapast suma sumardaga en þetta vandamál er þó frekar léttvægt hér á landi og getum við einkum þakkað það lágum lofthita og stöðugum vindi.

Umhverfismerki

Það er leitun að vöru eða framleiðanda sem ekki segist vera „umhverfisvænn“ á einn eða annan hátt. Margir auglýsa vörur sínar sem umhverfisvænar og glöggir kaupendur hafa vafalaust tekið eftir ýmsum merkjum á vörunni eða umbúðum, sem eiga að renna stoðum undir þær fullyrðingar. En því miður standa ekki allar vörur undir slíkum staðhæfingum og spurningin sem þá vaknar er hvernig unnt sé að greina sauðina frá höfrunum.

Opinber umhverfismerki eru veitt vöru og þjónustuaðilum sem standast strangar kröfur í umhverfismálum. Kröfurnar eru settar þannig fram að um 10-30% vörutegunda innan ákveðins vöruflokks standast þær, en framleiðendur annarra tegunda þurfa að bæta sig til að geta fengið merkið. Kaupandi á því að geta gengið að því vísu að með kaupum á vöru með viðurkenndu umhverfismerki velur hann þá vöru sem minnstu álagi veldur á umhverfið.

Sumar umhverfismerkingar eru þess eðlis að þær eru gagnlegar í viðkomandi landi, en hafa enga raunverulega merkingu utan þess. Þannig þýða sum merki að hægt sé að endurnýta viðkomandi vöru í framleiðslulandinu (t.d. Grüne Punkt í Þýskalandi), en það hefur enga þýðingu í öðrum löndum, sem ekki hafa sams konar endurvinnslukerfi. Þau umhverfismerki sem er fyrst og fremst ástæða til þess að staldra við eru annars vegar Norræna umhverfismerkið (Svanurinn) og hins vegar umhverfismerki Evrópusambandsins (Blómið). Hér á eftir verður fjallað um þessi merki, en einnig lítilsháttar minnst á þýska umhverfismerkið (Bláa engilinn) og bandaríska merkið EnergyStar.

Norræna umhverfismerkið (Svanurinn)

Svanurinn er fyrsta fjölþjóðlega umhverfismerkið í heiminum, en fyrstu norrænu umhverfismerkisleyfin voru gefin út árið 1991. Merkið er mynd af hvítum svani á grænum fleti og byggir á merki Norrænu ráðherranefndarinnar. Yfir merkinu stendur „Umhverfismerki“ en undir því eru allt að þrjár ritaðar línur þar sem fram kemur hvers vegna viðkomandi vara er síður skaðleg en sambærilegar vörur á markaðnum. Vörur sem bera merkið verða einnig að hafa sérstakt leyfisnúmer. Merkið verður að sjást greinilega á viðkomandi vöru og heimilt er að nota það í auglýsinga- og kynningarskyni.

Markmið norræna umhverfismerkisins er að veita neytendum leiðsögn við val á vörum og þjónustu, þannig að þeir geti valið það sem veldur minnstu álagi á umhverfið. Norræna umhverfismerkið er hlutlaus og sjálfstæð vörumerking og einungis vörur sem standast strangar umhverfiskröfur mega bera það.

Hvernig er það ákveðið hvaða vörur fá að bera norræna umhverfismerkið og hverjar ekki? Verkefninu er stjórnað af landsnefndum í hverju Norðurlandanna, en í þeim eiga sæti fulltrúar stjórnvalda, neytenda, áhugasamtaka, atvinnulífsins og rannsóknastofnana. Landsnefndirnar starfa síðan saman í norrænu umhverfismerkisnefndinni, en hlutverk hennar er m.a. að taka ákvarðanir um þá vöruflokka sem merkja má með norræna umhverfismerkinu og að samþykkja viðmiðanir fyrir hvern vöruflokk.

Með viðmiðunum er leitast við að skilgreina hámarksumhverfisáhrif fyrir viðkomandi vöruflokka. Umhverfiseiginleikar sambærilegra vöruflokka á markaðnum eru bornir saman og metnir. Þetta er gert m.a. með því að skoða og meta þætti eins og nýtingu náttúruauðlinda og orku og losun mengunarefna út í umhverfið, sem fylgir framleiðslu og notkun vörunnar. Miðað er við allan líftíma vörunnar, frá upphafi framleiðsluferlis til þess að hætt er að nota hana. Almenn gæði vörunnar eru líka metin og verða að standast ákveðnar kröfur. Röksemdin fyrir þessu er sú að það dugar skammt að viðkomandi vara standist umhverfiskröfur, ef hún nýtist ekki sem skyldi og þjónar illa þörfum kaupandans.

Umhverfismerkið er síðan veitt þeim vörum sem standast þær viðmiðanir sem settar eru fyrir viðkomandi vöruflokk. Framleiðendur vöru, innflytjendur eða umboðsmenn geta lagt inn umsóknir á þar til gerðu eyðublaði. Ef samþykkt er að vara megi bera norræna umhverfismerkið í einu landi, gildir heimildin einnig í hinum aðildarlöndunum. Heimilt er að framkvæma reglubundið eftirlit á vörum sem nota merkið og ef í ljós kemur þá að framleiðsla einhvers fyrirtækis stenst ekki lengur þær kröfur sem gerðar eru, má afturkalla leyfið.

Nú eru til viðmið fyrir 51 vöruflokk, frá einnota bleyjum og kaffisíum til uppþvottavéla og utanborðsmótora (lista yfir vöruflokkana er að finna í Viðauka). Fyrsta íslenska fyrirtækið sem fékk Norræna umhverfismerkið var Frigg hf. fyrir þvottaefnið Maraþon milt og prentsmiðjan Hjá GuðjónÓ hefur einnig fengið merkið fyrir prentverk. Fleiri íslenskir aðilar vinna að því að fá leyfi til að nota merkið og fjölmargar innfluttar vörur bera það. Alls hafa verið gefin út um 800 leyfi til að nota Norræna umhverfismerkið (ársbyrjun 2000).

Hér á landi sér Hollustuvernd ríkisins um mál er varða Norræna umhverfismerkið og veitingu þess.

Umhverfismerki ESB (Blómið)

Umhverfismerki Evrópusambandsins (eco-label) var sett á stofn 1993 og er að flestu leyti sambærilegt við Norræna umhverfismerkið hvað markmið og uppbyggingu varðar. Viðmiðanir eru til fyrir 16 vöruflokka og er miðað við að um þriðjungur vörutegunda innan hvers flokks standist þær kröfur sem gerðar eru. Yfir 200 vörutegundir bera nú umhverfismerki ESB.

Þýska umhverfismerkið (Blái engillinn)

Blái engillinn er veittur af þýska umhverfisráðuneytinu og var eitt fyrsta umhverfismerkið í heiminum þegar það var stofnað fyrir um 20 árum. Nú bera yfir 4000 vörutegundir þýska umhverfismerkið og viðmiðanir eru til fyrir yfir 60 vöruflokka. Kröfur til vöru sem bera þetta merki eru yfirleitt einfaldari en hjá norræna merkinu og merki ESB og eru ekki alltaf jafn strangar.

EnergyStar

EnergyStar er merki sem Umhverfisstofnun Bandaríkjanna (EPA) veitir ýmsum rafmagnstækjum, sem eru orkusparandi. Merkið er m.a. veitt tölvum og tölvubúnaði, ljósritunarvélum og fax-tækjum. Flestar einkatölvur og skjáir á markaðnum uppfylla nú kröfur EnergyStar, en til stendur að herða þær til að hvetja til frekari orkusparnaðar.

Varúðarmerkingar

Sumum vörum, ekki síst efnavörum ýmiskonar, fylgja staðlaðar alþjóðlegar varúðarmerkingar um að varan sé eitruð, eldfim, sprengifim, ætandi, heilsuspillandi eða umhverfisspillandi. Slík efni eru hættuleg heilsu manna og þá jafnframt skaðleg fyrir umhverfið. Sjálfsagt er að forðast varúðarmerktar vörur ef þess er á annað borð nokkur kostur, eða að kaupa vörutegund sem telst síður hættuleg (vörur með hauskúpumerki geta t.d. verið merktar „eitur“ eða „sterkt eitur“ og er þá fyrri kosturinn skárri).

Enginn veit með vissu hvað íslenzka flóran hefur að geyma

Enginn veit með vissu hvað íslenzka flóran hefur að geyma margar tegundir af plöntum í víðustu merkingu þess orðs.  Hópur íslenzkra vísindamanna vinnur að því að rannsaka hana betur og betur, og á hverju ári finnast allmargar nýjar tegundir, bæði af sveppum, fléttum og mosum sem ekki var áður vitað að væru til á Íslandi. Það heyrir hins vegar til undantekninga að nýjar blómplöntur og byrkningar finnist, að undanskildum þeim sem maðurinn flytur til landsins.

Eftir því sem bezt er vitað í dag, munu töluvert yfir 5.000 villtar tegundir plantna vaxa í landinu.  Taflan hér til hægri sýnir hvernig tegundirnar skiptast á mismunandi flokka plantna:

Þessar tölur eru að sjálfsögðu afar ónákvæmar, einkum í tveim síðasttöldu flokkunum.  Margir flokkar sveppa eru illa þekktir, enda hefur enginn íslenzkur sérfræðingur lagt stund á marga þeirra. Þegar svo er, er aðeins hægt að byggja á snöggum ferðum erlendra sérfræðinga sem hingað hafa komið, safnað sýnum, og síðan birt greinar um það sem þeir hafa fundið hér.  Svipað er ástatt um meginhluta þörunganna.  Botnfastir sjávarþörungar eru tiltölulega vel þekktir, um 260 talsins, en landþörungar og ferskvatnsþörungar eru afar illa þekktir, enda höfum við aldrei átt sérfræðinga á þeim sviðum. Helgi Hallgrímsson á Egilsstöðum hefur nýlega tekið saman heildarlista yfir land- og ferskvatnsþörunga eftir öllum tiltækum heimildum. Samtkvæmt því yfirliti eru þeir um 1400 talsins að meðtöldum hinum stóra hópi kísilþörunga. Sú tala mun þó vera mjög ónákvæm. Af sjávarþörungum eru aðeins botnfastir þörungar landgrunnsins teknir með í þessu yfirliti.  Svifþörungum og kísilþörungum í sjó er alveg sleppt í þessum tölum, enda væri erfitt að draga landamörk þeirra ef út í það væri farið.

Fjöldi plöntutegunda á Íslandi er hlutfallslega lágur miðað við mörg önnur sambærileg svæði með svipuð veðurskilyrði. Skýringu þess er einkum að leita í einangrun landsins og skömmum tíma síðan ísöld lauk, en kuldaskeið ísaldar hafa útrýmt mörgum tegundum, sem síðan hafa ekki átt afturkvæmt.

 Ýmis og ýmisleg byggðasöfn.

• Byggðasafn Dalamanna

• Byggðasafn Snæfellsbæjar

• Byggðasafn Snæfellinga og Hnappdæla

• Náttúrustofa Vesturlands

• Safnahús Borgarfjarðar

• Byggðasafn Akraness og nærsveita, Görðum

• Fiska- og náttúrugripasafn Vestmannaeyja

• Byggðasafn Vestmannaeyja

• Byggðasafn Húnvetninga og Strandamanna

• Minjasafn Egils Ólafssonar

• Minjasafn Önundarfjarðar

• Minjasafnið Ósvör

• Náttúrugripasafn Bolungarvíkur

• Náttúrustofa Vestfjarða

• Stekkjarkot

• Vatnsnes - Byggðasafn Suðurnesja

• Náttúrustofa Reykjaness

• Fræðasetrið í Sandgerði

• Sæfiskasafnið Höfnum

• Náttúrustofa Suðurlands

• Byggðasafn Ölfuss

• Rjómabúð á Baugsstöðum

• Þuríðarbúð á Stokkseyri

• Sjóminjasafnið á Eyrarbakka

• Byggðarsafn Árnesinga

• Stöng í Þjórsárdal

• Þjóðveldisbærinn

• Gamli bærinn Keldum

• Heklumiðstöðin

• Sigríðarstofa

• Geysisstofa - Fræðrasetur

• Dýragarðurinn í Slakka

• Byggðarsafnið Í Skógum

• Kirkjubæjarstofa

• Bóka- og byggðasafn Norður - Þingeyinga

• Gestastofa við Mývatn

• Minjasafnið Mánárbakka

• Byggðasafnið Grenjaðarstað

• Safnahúsið á Húsavík

• Hvalamiðstöðin á Húsavík

• Náttúrugripasafn Ólafsfjarðar

• Byggðasafn Dalvíkur, Hvoll

• Minjasafnið á Akureyri

• Lystigarður Akureyrar

• Náttúrufræðistofnun Íslands – Akureyri

• Síldarminjasafnið á Siglufirði

• Náttúrustofa Norðurlands vestra

• Vatnalífssýningin, Hólum í Hjaltadal

• Vesturfarasetrið á Hofsósi

• Byggðasafn Skagfirðinga

• Minjahúsið

• Heimilisiðnaðarsafnið Blönduósi Halldórustofa (deild innan safnsins)

• Minja- og handverkshúsið Kört

• Sjóminjasafn Íslands

• Byggðasafn Hafnarfjarðar

• Náttúrufræðistofa Kópavogs

• Þjóðminjasafn Íslands

• Orkuheimar

• Minjasafn Orkuveitu Reykjavíkur

• Náttúrufræðistofnun Íslands

• Sjóminja- og smiðjumunasafn Jósafats Hinrikssonar

• Grasagarður Reykjavíkur

• Fjölskyldu- og húsdýragarðurinn

• Árbæjarsafn - Minjasafn Reykjavíkur

• Sýslusafn Austur-Skaftafellssýslu

• Steinasafnið, Teigarhorni

• Bóka- og minjasafn Nönnu Guðmundsdóttur

• Steinasafn Petru

• Náttúrustofa Austurlands

• Náttúrugripasafnið í Neskaupsstað

• Steinasafn Sörens og Sigurborgar

• Sjóminjasafn Austurlands

• Tækniminjasafn Austurlands

• Fjarðarselsvirkjun, RARIK safnið

• Dýragarðurinn Klaustursel

• Sænautasel

• Minjasafn Austurlands

• Minjasafnið á Burstarfelli

Tenglar.

Örlítil umsögn og fróðleikur um fyrirtækið.

Blómið

Blómabúð Kópavogs ehf Kópavogsblóm 

Blómastofan Eiðistorgi

Blómastofan Eiðstorgi bíður upp á mikið úrval af afskornum blómum ásamt því að bjóða upp á kaffihús, hvort sem um er að ræða menningarviðburði og minni ...
 

Blómahönnun

Blómahönnun er öðruvísi og skemmtileg blómabúð og vinnustofa sem sérhæfir sig í nútímalegum og stílhreinum skreytingum fyrir einstaklinga og fyrirtæki. Þar starfar fagfólk sem hefur sérhæft sig erlendis í skreytingum við öll tækifæri, ráðstefnur, aðalfundi, þemadaga, árshátíðir, brúðkaup og jarðarfarir til að nefna nokkur dæmi.

Blómahönnun er leiðandi í nútímalegri hönnun og finnur réttu og hagkvæmu lausnina fyrir þig. Við leigjum út vasa í öllum stærðum og gerðum, gerum verðtilboð og sendum myndir af tillögum til viðskiptavinarins á rafrænu formi, setjum upp skreytingarnar, tökum niður, sækjum og sendum.

Blómastofa Friðfinns

Blómaval

Brúðurin.is

Nýjasta æðið í hinum vestræna heimi í dag er “feng shui”, og spyrja margir sig hvað í ósöpunum það sé. Ekki er um neina nýung að ræða heldur 3000 ára gamalt dulspekikerfi. Bein þýðing er “vindur og vatn” og gengur kerfið út á það að koma hlutunum í kringum sig...

Flóra Íslands

Þessi  útgáfa vefsíðunnar var fyrst opnuð á sumardaginn fyrsta árið 2001.  Þann 16. og 20. október 2001 var bætt inn upplýsingum um jarðhitagróður, lindagróður, lyngmóa og snjódældir, og einnig bætt við nokkrum tegundum. Listi yfir blómplöntur og byrkninga var uppfærður 26. október 2001 til samræmis við nýútkomið 2. bindi   Flóru Norðurlanda.  20. maí 2002 var opnaður sá möguleiki að fletta upp á tegundum eftir latnesku tegundarheiti. Meiriháttar uppfærslur voru gerðar 21. september, 2. nóvember, 23. desember 2002 og 5. janúar 2003. Nú er hægt að fara beint í MYNDASAFN og skoða myndir af mosum, fléttum og sveppum án þess að velja tegund eftir nafni. Í febrúar, apríl og maí 2003 voru sett inn nokkur ný útbreiðslukort fyrir blómplöntur og byrkninga. Þann 6. júní 2003 var bætt inn lista Bergþórs Jóhannssonar yfir íslenzka mosa, og 1. ágúst sama ár var bætt við þrem tegundum, hásveifgrasi, grájurt og vatnsögn. 5. október voru plöntulistar uppfærðir, og sæþörungalista bætt við.

Þann 25. október 2003 var bætt við lista Helga Hallgrímssonar yfir íslenzka land- og ferskvatnsþörunga aðra en kísilþörunga. Í ársbyrjun 2005 var lokið við að setja útbreiðslukort allra blómplantna og byrkninga inn á vefsíðuna

Föndurstofan

Bjóðum upp á fjölbreytt og vaxandi
úrval af föndurvörum til Kortagerðar
Perlusaums - Skartgripagerðar -
Skrappbooking ofl. ofl.
Einnig eru í boði vinnustofur/námskeið í
Skartgripagerð, Geisladiskasaumi,
Kortagerð, Grænlenskum perlusaumi
og fljótlega bætist við Quilling og
Blómagerð með glerperlum

Garðplöntusalan Borg

Í dag er land Borgar 6000m2, gróðurhús 1600m2 ásamt 250m2 plasthúsi. Fram til ársins 1985 var ekki heimasala í Borg heldur voru ræktaðar garðplöntur og fluttar til Reykjavíkur og seldar í Alaska í Breiðholti.

Garðyrkjustöðin Grísará

Garðyrkjustöðin Grísará ehf, Eyjafjarðarsveit, er 10 Km sunnan við Akureyri, við Eyjafjarðarbraut vestri.

Garðyrkjustöðin verður að hafa þann fyrirvara á, að ekki séu allar tegundir af plöntunum til á hverjum tíma.

Garðheimar

Fyrirtækið Gróðurvörur ehf. var stofnað 30. september 1991 þegar verslunar og heildsöluhluti Sölufélags Garðyrkjumanna var seldur til einkaaðila. Fyrirtækið var til húsa að Smiðjuvegi 5 í Kópavogi og rak þar verslun og heildsölu sem seldi og þjónustaði rekstrarvörur til garðyrkjubænda, verslana, verktaka og bæjarfélaga auk smásöluverslunar sem seldi allt sem tengist garð- og gróðurrækt. Þar störfuðu um 14 manns.

2. desember 1999 var fyrirtækið flutt að Stekkjarbakka 6 í Reykjavík og opnaði þar auk rekstrar- og heildsöluhlutans "grænu verslunarmiðstöðina" -GARÐHEIMA- á rúmlega 3000 fm svæði, sem er opin alla daga frá 9 - 21.

Grasagarður Reykjavíkur

Á sumrin er skipulögð fræðsla fyrir almenning sem tengist plöntum á einn eða annan hátt. Kynningarbækling  á íslensku eða ensku er að finna í garðskálanum. Undanfarin sumur hefur kaffihúsið, Café Flóran, verið rekið í garðskálanum, en á öðrum tíma er velkomið að snæða þar nesti. Aðalinngangur Grasagarðsins er norðan við innganginn að Fjölskyldu- og húsdýragarðinum.

Sumardagsrkáin er komin út. 

Opnunartími

Grasagarðurinn er opinn allt árið, garðskálinn er opinn:

á sumrin (apríl – september) frá kl. 10 – 22

á veturna (október – mars) frá kl. 10 – 17

Grasagarður Reykjavíkur – Laugardalur – 104 Reykjavík

- sími 411 8650  – netfang botgard@rvk.is

Forstöðumaður – Eva G. Þorvaldsdóttir – netfang evagudny@rvk.is

Gróðrarstöðin Birkihlíð

Þessi heimasíða er liður í því að auka þjónustuna við viðskiptavini okkar, og fólk sem er í gróðurhugleiðingum.

Birkihlíð er staðsett að Dalvegi 32 Kópavogi, á horni Nýbýlavegar og Reykjanesbraut, miðsvæðis á höfuðborgarsvæðinu.
Hér er götukort sem sýnir hvar Birkihlíð er staðsett.

Gróðrarstöðin Mörk

Gróðrarstöðin Réttarhóll

Gróðrarstöðin Réttarhóll, Svalbarðseyri gr@rettarholl.is

Síða með fréttum af starfi í Gróðrarstöð og fl.

Nátthagi Garðplöntustöð

Nátthagi Garðplöntustöð er í Ölfusi

Um 45 km frá Reykjavík

Nátthagi er við veg nr. 374, og eins og sést á kortinu, er hann hringvegur, og því hægt að aka áfram frá Nátthaga í báðar áttir.

Vegurinn er einnig skemmtileg útsýnisleið, þar sem sést yfir allt Ölfusið og út eftir Reykjanesskaganum.

Rós.is

Rós.is hefur verið starfrækt síðan 1999 og því með elstu starfandi netverslunum á landinu. Markmið eiganda ros.is er að bjóða uppá góða vöru og fyrsta flokks þjónustu enda hefur reynslan leitt í ljós að viðskiptavinir Rós.is eru að leita eftir þægindunum sem fylgir því að geta verslað á netinu. Rós.is er í samstarfi við Blómaverkstæðið sem sér um að búa til vendina og koma þeim til skila.

Til að hafa samband við okkur sendu þá línu í netfangið: ros@ros.is
Sími blómaafgreiðslu er 565 0440

Útfararþjónustan ehf

Útfararþjónusta borgarinnar ehf 

Við hjónin höfum starfað við útfararþjónustu í mörg ár og nýlega hefur dóttir okkar gengið til liðs við okkur. Við leggjum mikla rækt við persónuleg samskipti og vönduð vinnubrögð. Við bjóðum aðstandendum að koma heim til þeirra til viðræðna um undirbúning útfarar. Því hefur verið mjög vel tekið og léttir það oft að vera heima fyrir á viðkvæmum stundum.

Útfaraþjónusta borgarinnar er alhliða útfararþjónusta, sem sýnir aðstandendum trúnað um allt sem varðar útfarir ástvinar eða ættingja þeirra.

Útfaraþjónustan borgarinnar þjónustar að sjálfsögðu líka þá sem óska eftir borgarlegri útför, og fyrir fólk í öllum trúarfélögum.

Einnig þjónustum við landsbyggðina.

Hægt er að hafa samband hvenær sem er sólahringsins í síma 551-7080.

Útfararþjónusta Suðurnesja ehf 

Þín verslun

Ef þú þarft að ná í okkur eða
eða þig vantar uppl. þá endilega hringdu
eða sendu okkur póst

Þórður Kristinsson
Sími 663 2680
Póstur veislumynd@veislumynd.is
MSN veislumynd@veislumynd.is

Vörufell

Við erum með einstaka verslun rétt við brúna á Hellu á Rangárvöllum. Þar seljum við ýmislegt í garðinn og sumarbústaðalandið, dvergar , styttur og gosbrunnar svo fátt eitt sé nefnt.

Ann Winsborn

Everything I Do

You that came inside my mind and played with me ‘til you found
A meaning to say goodbye
I wonder why, where is the love we shared
You never seemed to care

Everything i do
I do for you
Every little thing you want me to
Everything i do
I do for you

I just can’t take my eyes of you cause you may hurt me to
You, the man i won’t replace i’ll never have to face you’re reason to say goodbye, but
I wonder why, where is the love we shared you never seemed to care

I do it for you, do it and do it and do it for you